بيماري دیورتیکولوز (Diverticulosis)
مقاله اول
بیماری دیورتیکولوز یا همان بیماری دیورتیکولی عبارت است از وجود بیرون‌زدگی‌های کوچک کیسه مانند (دیورتیکول) در دیواره روده بزرگ.
ديورتيکول‌ها در کولون شايع‌تر از هرجاى ديگر دستگاه گوارش هستند. ديورتيکول‌هاى کولون اکتسابى هستند و تحت عنوان کاذب طبقه‌بندى مى‌شوند، چرا که حاوى مخاط و زيرمخاطى هستند که از وراى لايه‌هاى عضلانى هرنيه شده است. دیورتیکول های حقیقی حاوی تمام لایه های دیواره روده در کولون نادر هستند.
ديورتيکول‌هاى کولون ديورتيکول‌هاى فشارى (pulsion) هستند (نه کششى [traction])، چرا که در اثر فشار داخل مجرا به بيرون رانده شده‌اند. حدوداً ۹۵% بيماران دچار ديورتيکول، درگيرى کولون سيگموئيد دارند. قسمت‌هاى نزولي، عرضى و صعودى کولون به‌ترتيب نزولى شايع‌ترين محل‌هاى بروز ديورتيکول هستند.
ميزان وقوع ديورتيکول با افزايش سن بالا مى‌رود و به رژيم غذائى بستگى دارد.پاتوژنز ديورتيکول‌ها نيازمند نقايصى در ديواره کولون و افزايش فشار در داخل مجرا به نسبت سطح سروزى است. سوراخ‌هاى کوچک روى لايهٔ عضلانى حلقوى براى نفوذ عروق خونى تغذيه‌کننده، در بسيارى از افراد محل ايجاد ديورتيکول‌ها هستند.
۱. ديورتيکولوز همراه با افزايش تحرک؛ و ۲. ديورتيکولوز توده‌اى ساده. در نوع اول عضلات کولون کوتاه و ضخيم‌شده فشار کولون افزايش يافته و بيمار ممکن است دچار درد و تغيير الگوى اجابت مزاج شود به‌نظر مى‌رسد علت اين حالت هيپرتروفى فعاليتى به‌علت رژيم کم فيبر و مدفوع خشک و سفت باشد.
علت اينکه ديورتيکول در سيگموئيد از همه‌جا شايع‌تر است براساس قانون لاپلاس توجيه مى‌شود چرا که قطر کولون در سيگموئيد از بقيه جاها کمتر است.قبلاً تصور مى‌شد که سندرم رودهٔ تحريک‌پذير يک حالت پيش ديورتيکولى است، ولى الگوهاى حرکت کولون در بيمارى ديورتيکولى و سندرم رودهٔ تحريک‌پذير متفاوت هستند.در بيماران دچار ديورتيکولوز توده‌اى ساده، نماى ظاهرى عضلات روده و فشار روده اغلب طبيعى هستند و بيماران اغلب شکايتى ندارند و ديورتيکول‌ها در سرتاسر کولون ديده مى‌شوند. احتمالاً، ناهنجارى اوليه ضعف ديوارهٔ کولون ناشى از افزايش سن يا بيمارى است.
جالب است که سندرم اهلرز - دانلوس و سندرم مارفان - که هر دوى آنها بافت همبند غيرطبيعى را درگير مى‌کنند - با ديورتيکولوز کولون ارتباط دارند.
 |
ديورتيکوليت
- تب و لوکوسيتوز. - علائم راديولوژيک مشخص. - سوراخ‌شدگى آزاد يک ديورتيکوليت با پريتونيت ژنراليزه را اغلب نمى‌توان از ديگر علل سوراخ‌شدگى روده از جمله جسم خارجى و سوراخ‌شدگى حاوى مدفوع افتراق داد. - فيستول‌ها در مردان معمولاً مثانه را درگير مى‌کنند.
ديورتيکوليت کولونى حاد ناشى از سوراخ‌شدگى در اثر فشار داخل مجرا است يا به‌صورت عفونت در ديورتيکول شروع مى‌شود. مصرف کورتيکوستروئيدها يا داروهاى ضدالتهابى غيراستروئيدى ممکن است به ايجاد اين عارضه کمک کند. با هر مکانيسمي، در هر زمان تنها يک ديورتيکول، معمولاً در کولون سيگموئيد گرفتار مى‌شود. عفونت محدود به يک ديورتيکول کوچک ممکن است نشانه‌اى ايجاد نکند، ولى هنگامى که عفونت از وراى ديوارهٔ کولون به بافت دور ديورتيکولى نفوذ کند (پرى‌ديورتيکوليت)، از نظر بالينى قابل توجه مى‌شود. سوراخ‌شدگى ريز (ميکروپرفوراسيون) ديورتيکول منجر به التهاب موضعى در ديوارهٔ کولون يا بافت‌هاى مجاور کولون مى‌شود. سوراخ‌شدگى درشت (ماکروپرفوراسيون) منجر به آلودگى باکتريال وسيع‌تر و عفونتى جدى‌تر مانند آبسه يا پريتونيت ژنراليزه مى‌شود. آبسه ممکن است توسط ساختارهاى مجاور محدود شود يا اينکه بزرگ شود و گسترش يابد؛ آبسه ممکن است با درمان آنتى‌بيوتيکى جذب شود يا به‌صورت خودبه‌خود به مجراى روده يا يکى از احشاء مجاور باز شود و فيستول تشکيل دهد؛ آبسه ممکن است به درناژ جراحى نياز داشته باشد؛ ممکن است به حفرهٔ صفاقى باز شود و پريتونيت چرکى ژنراليزه ايجاد کند؛ يا ممکن است مزمن شود؛ مکانيسم ديگر براى بروز پريتونيت ژنراليزه، پاره‌شدن ديورتيکول به فضاى آزاد صفاقى است که شکم را با مدفوع آلوده مى‌کند. فشار داخل مجرا مسئول اين پارگى است. خوشبختانه اين نوع ديورتيکوليت شايع نيست.
حمله حاد شامل درد موضعى شکم است که مى‌تواند خفيف تا شديد باشد، حالت مبهم دارد، و ثابت يا کرامپى است؛ يبوست يا افزايش دفعات اجابت مزاج (يا هر دو در يک بيمار) شايع است، و دفع گاز ممکن است تا حدى سب تسکين درد شود. التهاب مجاور مثانه ممکن است باعث سوزش ادرار شود. تهوع و استفراغ بستگى به محل و شدت التهاب دارد. يافته‌هاى فيزيکى به‌طور مشخص شامل تب پائين، اتساع خفيف شکم، حساسيت يک‌چهارم تحتانى چپ شکم به لمس و تودهٔ يک‌چهارم تحتانى چپ يا لگن است. مدفوع حاوى خون نهفته، يا به درجات کمتر، خون آشکار است.
کولونوسکوپى و گاه تنقيه با مادهٔ حاجب بايد به‌دنبال CT انجام شوند. تنقيهٔ باريم در مراحل اوليهٔ حملهٔ حاد ديورتيکوليت ممنوع است. چرا که باريم به‌داخل حفره صفاقى نشت مى‌کند، ولى مواد حاجب محلول در آب تحت فشار کم بى‌خطر هستند تنقيه باريم را مى‌توان يک هفته يا بيشتر پس از شروع حمله انجام داد، به‌شرطى که بيمار بلافاصله بهبود يافته باشد.کولونوسکوپى يا سيگموئيدسکوپى انعطاف‌پذير نبايد در حين حملهٔ حاد انجام شوند.
مکش بينى - معده‌اى شروع مى‌شود. مايعات داخل وريدى داده مى‌شوند، و آنتى‌بيوتيک‌هاى وسيع‌الطيف سيستميک تجويز مى‌گردند. داروهاى ضدباکتريائى غيرقابل جذب خوراکى ارزش کمى دارند. پنتازوسين داروى ضددرد انتخابى است. مورفين فشار کولون را بالا مى‌برد، و مپريدين اين اثر جانبى را کمتر دارد. با فروکش‌کردن تظاهرات حاد، به‌تدريج تغذيهٔ خوراکى آغاز مى‌شود، و مواد افزايندهٔ حجم مدفوع مانند سبوس پرداخت نشده، در صورتى‌که تنگى وجود نداشته باشد، تجويز مى‌شوند.عکس تنقيهٔ باريم حدود يک هفته پس از شروع حمله انداخته مى‌شود. در صورت وجود خونريزى رکتال يا در صورتى‌که عکس اشعهٔ X نشان‌دهندهٔ نئوپلاسم احتمالى باشد، کولونوسکوپى الزامى است. توصيه مى‌شود در بيماران دچار درد شکم يا تغيير الگوى اجابت مزاج که به بيمارى ديورتيکولى نسبت داده مى‌شود، نيز کولونوسکوپى انجام شود، حتى اگر عکس‌هاى باريم نشان‌دهندهٔ ديورتيکول باشند. تقريباً در ۳۰% چنين بيمارانى کولونوسکوپى يک نئوپلاسم کولون را نشان مى‌دهد.
ديورتيکوليت سکوم معمولاً با کولکتومى سمت راست درمان مى‌شود. درد شکم، توده، تب، يا لوکوسيتوزى که پس از ۴-۳ روز درمان طبى بهبود نيابد، نيز به اين معنا است که مداخله ضرورى است. - رزکسيون اوليه با آناستوموز:برداشتن کولون بيمار و انجام آناستوموز کولون در همان زمان، اين مزيت را دارد که تمام مشکل در يک جراحى حل مى‌شود. اگر روده دچار ادم باشد يا اگر عفونت واضح در ميدان جراحى وجود داشته باشد، امکان آناستوموز بى‌خطر کولون وجود ندارد، چرا که خطر نشت از آناستوموز زياد است. - رزکسيون اوليه بدون آناستوموز (جراحى ۲ مرحله‌اى) - جراحى سه‌مرحله‌اى:جراحى سه‌مرحله‌اى شامل يک عمل اول است که طى آن يک کولوستومى عرضى ساخته مى‌شود و آبسهٔ کنار کولون تخليه مى‌گردد؛ عمل دوم که در آن کولون چپ برداشته مى‌شود؛ و پس از آن عمل سوم که در طى آن کولوستومى پائين آورده مى‌شود. امروزه از روش سه مرحله‌اى به‌ندرت استفاده مى‌شود.برداشتن قطعى ديورتيکوليت سيگموئيد، بايد رکتوسيگموئيد را از سمت ديستال تا نقطه‌اى که تنياها به‌هم مى‌رسند، شامل شود؛ آناستوموز به رکتوم پروگزيمال انجام مى‌شود، که هميشه بدون ديورتيکول است. کولون نزولى ديستال برداشته مى‌شود. تقريباً ۲۵% بيماران بسترى شده با ديورتيکوليت نياز به درمان جراحى دارند. تقريباً در يک‌سوم مواردى‌که درمان طبى شده باشند، ديورتيکول عود مى‌کند. بيشتر اين عودها ظرف ۵ سال اول رخ مى‌دهند. انديکاسيون‌هاى برداشتن غيراورژانس کولون شامل ديورتيکوليت عودکننده، ديورتيکوليت پايدار (درد، حساسيت به لمس، توده، سوزش ادرار)، سن زير ۵۰ سال و ناتوانى در ردکردن کارسينوم هستند. مقاله دوم |
شرح بیماری
- بیماری دیورتیکولوز یا همان بیماری دیورتیکولی عبارت است از وجود بیرون‌زدگی‌های کوچک کیسه مانند (دیورتیکول) در دیواره روده بزرگ. وجود این دیورتیکول‌ها ممکن است علامتی به همراه نداشته باشد.
- دیورتیکولیت نیز یعنی التهاب دیورتیکول. دیورتیکولوز مسری یا سرطانی نیست.
- در 40%ـ30% افراد بالای 50 سال این دیورتیکول‌ها وجود دارند. با گذشت هر دهه از زندگی به تعداد آنها افزوده می‌شود.
علایم شایع
- علایم دیورتیکولوز:
- معمولاً بدون علامت است.
- دل پیچه یا حساسیت به لمس در طرف چپ شکم، که با دفع گاز یا اجابت مزاج بهبود می‌یابد.
- گاهی در مدفوع خون قرمز روشن وجود دارد. دیورتیکول‌های غیرعفونی گاهی خونریزی می‌کنند و گاهی یبوست.
- علایم دیورتیکولیت:
- درد شکمی همراه دل‌پیچه به صورت متناوب که پس از مدتی دایمی می‌شود. امکان دارد درد از همان اول ناتوان‌کننده باشد یا شاید تا چندین روز ناتوان کننده نباشد.
تب
تهوع
حساسیت به لمس در همان قسمتی که دیورتیکول در روده بزرگ وجود دارد.
علل
- ناشناخته هستند، اما تا حدی ارثی است.
- شواهد تازه ارایه شده نشان می‌دهند که رژیم غذایی کم حجم حاوی مواد غذایی فرآوری و پالایش شده (غذاهای فرنگی) شاید در تشکیل دیورتیکول موثر باشد. به علت کم حجم بودن غذا، در قسمت سیگمویید روده بزرگ اسپاسم ایجاد می‌شود و فشار داخل این قسمت از رود بزرگ بالا می‌رود. سرانجام به علت وارد آمدن فشار زیاد، بافت پوششی داخل روده بزرگ به شکل کیسه‌هایی کوچک از دیواره روده بزرگ بیرون می‌زند.
عوامل تشدید کننده بیماری
- رژیم غذایی نامناسب که فیبر غذایی کمی دارد.
- سابقه خانوادگی دیورتیکولوز
- بیماری رگ‌های قلب یا بیماری کیسه صفرا
- سن بالای 50 سال
- چاقی
پیشگیری
- در حال حاضر نمی‌توان از آن پیشگیری به عمل آورد، اما خطر را می‌توان با رعایت موارد زیر کم کرد:
- خوردن غذایی پر فیبر در تمام طول زندگی
- نوشیدن مایعات زیاد
- زور نزدن به هنگام اجابت مزاج
- حفظ آمادگی قلبی ـ عروقی مناسب. این بیماری ممکن است با اختلات عروقی ارتباط داشته باشد.
عواقب مورد انتظار
- با شناسایی زودهنگام و درمان عوارض، سرانجام بیماری خوب است.
- دیورتیکولوز تنها زمانی خطرناک به شمار می‌رود که عفونی شود یا خونریزی داشته باشد.
- دیورتیکولیت نیز با جراحی قابل معالجه است.
عوارض احتمالی
- اگر دیورتیکول‌ها عفونی شوند، ممکن است شدیداً خونریزی کنند یا سوراخ شده و به بروز پریتونیت (عفونت و التهاب پرده صفاق، پرده پوشاننده سطح داخل شکم و احشاء)بیانجامند.
درمان
اصول کلی
- اقدامات تشخیصی ممکن است شامل موارد زیر باشند: عکسبرداری به کمک اشعه ایکس و تنقیه باریم، از قسمت پایینی لوله‌گوارش؛ سیگموییدوسکپی (روش برای بررسی راست روده و قسمت پاینی روده بزرگ با یک وسیله که سر آن منبع نور قرار دارد).
- اگر علامتی وجود نداشته باشد، درمان معمولاً ضرورتی ندارد.
- در موارد خفیف، تغییر در رژیم غذایی و استفاده از نرم‌کننده مدفوع ممکن است کافی باشد.
- در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به استراحت در رختخواب، دارو، و جراحی باشد.
- سعی کنید که هر روز سر یک ساعت معین اجابت مزاج داشته باشید.
- حداقل 10 دقیقه صبر کنید و زور نزنید.
- اجابت مزاج را روزانه از نظر خونریزی کنترل کنید. اگر اجابت مزاج سیاه است نمونه‌ای را برای آزمایش ببرید.
- برای رفع درد و اسپاسم خفیف، یک صفحه گرم‌کننده را روی شکم قرار دهید.
- بستری شدن در بیمارستان تنها به هنگام بروز عوارض
- در صورت عفونی شدن دیورتیکول یا خونریزی شدید از آن، عمل جراحی برای برداشتن قسمتی از روده بزرگ انجام خواهد شد.
داروها
- آنتی‌بیوتیک در صورتی که دیورتیکول‌ها عفونی شده باشند.
- امکان دارد مصرف نرم‌کننده‌های مدفوع توصیه شود.
- در صورتی که نتوانید رژیم غذایی پرفیبر داشته باشید، داروهای مسهل از نوع حجیم‌کننده‌های مدفوع ممکن است تجویز شوند. توجه داشته باشید که از مصرف داروهای مسهل مگر به دستور پزشک باید خودداری کرد.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
- اگر تب یا درد شدید دارید، در رختخواب استراحت کنید. با روبه بهبود گذاشتن علایم، فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری های عادی خود را تدریجاً از سر گیرید.
رژیم غذایی
- یک رژیم غذایی متعادل که فیبر زیاد، نمک کم، و چربی کم داشته باشد.
درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟
- اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان علایم دیورتیکولوز یا دیورتیکولیت را دارید.
- اگر علی‌رغم درمان، درد شدید ادامه دارد.
- اگر در اجابت مزاج خون ظاهر شده است.
- اگر تب، استفراغ، یا تورم شکمی به هنگام درمان رخ دهند.
منبع: http://vista.ir/content/
http://www.irteb.com/bimariha/conditions -
نقش میوه و سبزی در پیشگیری از سرطان
میکروب هلیکوباکترپیلوری Helicobacter Pylori
سرطان کبدرژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1)
رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2)
توصیه های بعد از گذاشتن بالون معده
در چه بیمارانی نباید بالون معده گذاشت ؟
برای چه بیمارانی گذاشتن بالون معده مفید است ؟
چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia - بخش دوم
چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia - بخش اول
شقاق مقعد یا فیشرآنال Anal Fissure
بیماری هموروئید ( بواسیر ) Hemorrhoid
بیماری کم کاری تیروئید (هیپو تیروئیدی) - Hypotyroidism
بیماری گریوز/ پركاری تیرویید
عمل تومور بزرگ روده از طریق کولونوسکوپی
اینجانب دکتر مسیب برزکار، فوق تخصص گوارش، کبد و مجاری صفراوی هستم. مطالبی که در اینجا مطرح می گردد صرفا جهت افزایش اطلاعات شما و دسترسی سریع تر به موضوعات مربوطه قرار داده شده است. اگر مشکلی دارید حتما به پزشک خود مراجعه کنید و از خود درمانی بپرهیزید.