X
تبلیغات
دکتر مسیب برزکار - بیماریهای کبدی

دکتر مسیب برزکار

فوق تخصص گوارش، کبد و مجاری صفراوی

سیروز کبدی

 

کبد، بزرگترین عضو بدن بوده، برای آنکه بدن درست کار کند، عملکرد صحیح آن ضروری است. کبد سموم را از خون خارج کرده یا خنثی می کند و عوامل دفاعی را برای کنترل عفونتها تولید می نماید و میکروبها و باکتریها را از خون خارج می کند. کبد پروتئینهایی را که انعقاد خون را تنظیم می کنند تولید نموده و صفرا می سازد که به جذب چربی ها و ویتامینهای محلول در چربی کمک می کند. شما بدون یک کبد کارآمد نمی توانید زندگی کنید.

در سیروز کبدی، بافتهای جوشگاه جایگزین بافت سالم و طبیعی می شود و جریان خون را در درون کبد مختل می کند و از کارکرد طبیعی آن جلوگیری می نماید. سیروز هزینه های زیادی را به بیمار و جامعه تحمیل می کند.

علل سیروز کبدی

سیروز علل زیادی دارد. مانند الکلیسم مزمن و هپاتیت C و هپاتیت ب

هپاتیت ب

ویروس هپاتیت ب احتمالاً شایعترین علت بروز سیروز در دنیاست. هپاتیت ب باعث التهاب و آسیب به کبد  می شود که طی چند دهه می تواند باعث سیروز کبدی شود. هپایتیت D ویروس دیگری است که کبد را عفونی می کند ولی تقریباً فقط در افرادی به وجود می آید که دارای هپاتیت ب هستند.

هپاتیت C

ویروس هپاتیت C باعث ایجاد التهاب و آسیب کم شدت به کبد می شود و طی سالیان طولانی باعث بروز سیروز می شود.

هپاتیت خود ایمنی

این بیماری به نظر می رسد که به وسیله حمله دستگاه دفاعی بدن به کبد و ایجاد التهاب، آسیب و در نهایت ایجاد بافت جوشگاهی و سیروز به وجود می آید.

بیماریهای ارثی

بیماری نقص آلفا یک آنتی تریپسین، همو کروماتوز، بیماری ویلسون و … می تواند باعث آسیب کبدی و سیروز شوند.

کبد چرب غیر الکلی

در این بیماری چربیها در کبد تجمع یافته و در نهایت باعث ایجاد بافت جوشگاه می شوند. این نوع التهاب کبدی در همراهی با دیابت، سوءتغذیه پروتئین، چاقی، بیماری عروق قلبی، و درمان دارویی با داروهای کورتونی دیده می شود.  

انسداد مجاری صفراوی

زمانی که مجاری حمل کننده صفرا مسدود می شوند، صفرا پسرفت می کند و به بافت کبدی آسیب می زند. در شیرخواران انسداد مجاری صفراوی عمدتاً به دلیل عدم تشکیل مجاری بوده و آن نوعی  بیماریی است که در آن مجاری صفرای وجود ندارند یا آسیب دیده هستند. در افراد بالغ مهمترین علت، سیروز صفراوی اولیه است که در آن مجاری صفراوی ملتهب مسدود شده و دارای بافت جوشگاهی می شوند. سیروز صفراوی ثانویه می تواند پس از جراحی کیسه صفرا در صورتیکه مجاری سهواً گره خورده شوند اتفاق بیفتد.

داروها سموم و عفونت:

 واکنش شدید به داروهای تجویزی، در معرض سموم محیطی قرار گرفتن، عفونت انگلی شیستوزومیازیس و حملات مکرر نارسایی قلبی همراه با کبد محتقن می تواند باعث بروز سیروز شود.

نشانه ها

بسیاری افراد دچار سیروز در مراحل اولیه بیماری نشانه ای ندارند اما به هر حال زمانی که بافت جوشگاهی جایگزین سلولهای سالم می شود، عملکرد کبدی افت کرده و فرد علائم زیر را تجربه می کند:

- فرسودگی

- خستگی

- بی اشتهایی

- تهوع

- ضعف

- کاهش وزن

- درد شکمی

- رگهای خونی عنکبوتی شکل بر روی شکم

با پیشرفت بیماری، شکایات بروز می یابد. در برخی افراد این موارد می تواند اولین نشانه های بیماری باشد.

عوارض سیروز

فقدان عملکرد کبدی از هر راهی بر بدن تأثیر می کند. موارد زیرمشکلات یا عوارض شایعی است که به وسیله سیروز ایجاد می شود.

ورم و آسیت

زمانی که کبد توانایی اش را برای ساخت پروتئین آلبومین از دست می دهد، آب در پاها(ورم) و شکم (آسیت) تجمع می یابد.

کبودی و خونریزی

زمانی که کبد ساخت پروتئین های مورد نیاز برای لخته شدن خون را کند یا متوقف می کند، فرد دچار کبودی یا خونریزی آسان می شود. کف دستها ممکن است قرمزشده و با اریتم پالمار لک دار شوند.

یرقان

یرقان زرد شدن پوست و چشمهاست و زمانی که کبد بیمار، بیلی روبین کافی جذب نمی کند رخ می دهد.

خارش

محصولات صفراوی در پوست رسوب کرده و می توانند خارش شدید ایجاد نمایند.

سنگ صفراوی

اگر سیروز از رسیدن صفرا به کیسه صفرا جلوگیری نماید، امکان دارد که سنگ صفراوی تشکیل شود.

سم در خون یا مغز

یک کبد آسیب دیده نمی تواند سموم را از خون بردارد و این مسئله باعث تجمع سموم در خون و نهایتاً مغز می شود. بنابراین، سموم می توانند عملکرد ذهنی را کند کنند و باعث تغییرات شخصیتی، کوما و حتی مرگ شوند. علائم تجمع سم در مغز شامل بی توجهی به ظاهر شخصی، عدم پاسخدهی، فراموشکاری، مشکلات تمرکز گرفتن یا تغییرات عادات خواب می باشند.

حساسیت به دارو

سیروز باعث کاهش توانایی کبد برای غربال کردن داروها از خون می شود. از آنجا که کبد داروها را با سرعت همیشگی از خون خارج نمی کند آنها به مدت طولانی تری فعالیت می کنند و در بدن تجمع می یابند. این مسئله باعث می شود که فرد به داروها و عوارض جانبی آنها حساستر شود.

افزایش فشار خون ورید پورت یا باب

به طور طبیعی، خون روده و طحال از طریق ورید باب به کبد حمل می شود. سیروز سرعت طبیعی جریان خون ورید باب را کم می کند که باعث افزایش فشار داخل آن می گردد، به این وضعیت افزایش فشار خون باب گفته می شود.

واریس ها

زمانی که سرعت جریان خون ورید باب کاهش می یابد، خون روده و طحال به رگهای معده و مری پس زده می شود. این رگها ممکن است بزرگ شوند چرا که قرار نبوده این میزان زیاد خون را حمل کنند. رگهای خونی بزرگ شده که واریس نامیده می شوند دیواره نازکی دارند و با تحمل این فشار، ممکن است بترکند. اگر این رگها بترکند نتیجه آن یک خونریزی شدید در قسمت فوقانی معده و مری است که نیاز به توجه فوری پزشکی دارد.

مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲

سیروز باعث بروز مقاومت به انسولین می شود. این هورمون که به وسیله لوزالمعده ساخته می شود باعث می شود قند خون توسط سلولهای بدن مورد استفاده قرار گیرد. اگر مقاومت به انسولین داشته باشید سلولهای چربی، کبد و عضلات نمی توانند به درستی از انسولین استفاده کنند. لوزالمعده سعی می کند با تولید بیشتر انسولین به مشکل پاسخ دهد. در نهایت لوزالمعده نمی تواند به تقاضای بدن برای انسولین پاسخ داده و به دلیل آنکه قند زیادی در جریان خون تجمع می یابد نوع دو دیابت اتفاق می افتد.

سرطان کبد

کارسینوم هپاتوسلولار، نوعی از سرطان کبد است که به طور شایعی به دلیل سیروز اتفاق می افتد، این سرطان در خود بافت کبدی ایجاد می شود و میزان مرگ و میر آن بسیار بالاست.

مشکلات سایر اعضاء

سیروز می تواند باعث اختلال عملکرد دستگاه دفاعی بدن شود که این امر منجر به عفونت می گردد. مایع تجمع یافته در شکم (آسیت) ممکن است به وسیله باکتریهای که به طور طبیعی در روده وجود دارند آلوده شود.

سیرزو می تواند منجر به ناباروری جنسی، اختلال عملکرد کلیه، نارسایی آن و پوکی استخوان شود.

تشخیص

پزشک سیروز را بر اساس نشانه ها، یافته های آزمایشگاهی، سابقه پزشکی و معاینه بالینی تشخیص می دهد.

مثلاً در حین معاینه بالینی پزشک ممکن است متوجه شود که کبد سفت تر و بزرگتر از معمول لمس می شود و آزمایشات خونی که می توانند وجود بیماری کبدی را نشان دهند، درخواست کند.

در صورتیکه مشاهده کبد برای بررسی علائم بیماری ضروری باشد، پزشک ممکن است در خواست سونو گرافی، scan CT، ام آر آی یا اسکن کبد با استفاده از مواد رادیواکتیو نماید. در ضمن ممکن است پزشک با استفاده از لاپاروسکوپ (وسیله ای که داخل شکم قرار داده می شود و تصاویری را به یک صفحه کامپیوتری می فرستد) اقدام به مشاهده کبد نماید.

درمان

آسیب کبدی ناشی از سیروزبر گشت پذیر نیست اما پیشرفت بیشترآن را می توان متوقف نمود وعوارض را کاهش داد. درمان بستگی به علت سیروز و عوارضی که فرد تجربه می کند دارد. مثلاً سیروز ناشی از سوءاستفاده از الکل به وسیله پرهیز از آن درمان می شود. درمان سیروز ناشی از هپاتیت، شامل داروهایی است که برای درمان انواع مختلف هپاتیت مانند اینترفرون برای هپاتیت ویروسی یا کورتونها برای هپاتیت خود ایمنی استفاده می شود. سیروزی که به دلیل بیماری ویلسون  (که در آن مس در اندامها تجمع می یابد) ایجاد می شود به وسیله داروهایی که مس را خارج می کنند، درمان می شود. اینها فقط چند مثال بودند و در واقع  درمان سیروز ناشی از سایر بیماریها بستگی به علت زمینه ای دارد. در تمام موارد بدون توجه به علت، پیروی از یک رژیم غذایی مناسب و پرهیز از الکل ضروری هستند چرا که بدن به تمام مواد مغذی که می تواند دریافت کند احتیاج دارد و الکل فقط باعث آسیب کبدی بیشتر می شود. فعالیت بدنی سبک نیز می تواند به توقف یا به تأخیر انداختن سیروز کمک کند.

درمان شامل معالجاتی برای عوارض نیز هست. مثلاً پزشک ممکن است برای استسقاء ( آسیت)  و ورم رژیم غذایی کم نمک یا استفاده از مدرها ( ادرار آورها) را که داروهای خارج کننده مایعات از بدن هستند توصیه کند. برای عفونتها آنتی بیوتیک تجویز می شود و داروهای مختلفی می توانند به بهبود خارش کمک کنند. پروتئین باعث ایجاد سموم در دستگاه گوارش می شود و بنابراین خوردن کمتر پروتئین ها به کاهش ساخت سموم ها در خون و مغز کمک می کند. پزشک ممکن است مسهل ها را برای جذب سموم و خارج ساختن آنها از روده تجویز نماید.

برای کاهش  فشار خون ورید پزشک ممکن است داروهای ضدفشار خون توصیه نماید. اگر واریسها خونریزی نمایند پزشک ممکن است ماده لخته کننده ای در آنها تزریق کند یا از روش بستن با باندهای رزینی استفاده نماید که در آن از وسایل مخصوصی برای تحت فشار قرار دادن واریسها و توقف خونریزی در آنها استفاده می شود. 

زمانی که عوارض قابل کنترل نباشند یا زمانی که کبد آنقدر آسیب می بیند که جوشگاهها به طور کامل عملکرد کبد را مختل می کنند، پیوند کبد ضروری است. در این پیوند، کبد بیمار برداشته شده و با یک کبد سالم از یک دهنده عضو جایگزین می گردد. حدود ۸۰ تا ۹۰ در صد بیماران با پیوند کبد زنده می مانند. در سالهای اخیر میزان زنده ماندن افزایش یافته چرا که داروهایی مانند سیکلوسپورین و تاکرولیموس که دستگاه ایمنی را مهار می نمایند و آن را از حمله و آسیب به کبد جدید نگاهداری می کند، در دسترس قرار دارند.

منبع: http://www.pezeshk.us

مطالب مرتبط:

بیماری ریفلاکس و علل آن 

سندرم روده تحریک پذیر 

سرطان مری 
سرطان روده بزرگ 
سرطان معده 
بالون معده 
التهاب مری (ازوفاژيت) 
گاستریت یا ورم معده 

بیماری سلیاک Celiac Disease 

بیماری نقرس 
نقش میوه و سبزی در پیشگیری از سرطان 

میکروب هلیکوباکترپیلوری Helicobacter Pylori 

توصیه های تغذیه ای در سرطان کبد 

بیماری کبد چرب Fatty Liver 

سرطان‌ کبد 

کیسه‌ صفرا و بیماری های آن 
سنگ کيسه صفرا 

رژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1) 

رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2) 

روش‌های تشخیص سرطان روده 
کی به سرطان گوارش شک کنیم؟ 
پوليپ‌ روده 

دیابت Diabetes بخش اول 

دیابت بخش دوم 

دیابت بخش سوم 

توصیه های بعد از گذاشتن بالون معده 
اقداماتی که بیماران باید قبل از گذاشتن بالون معده انجام دهند
در چه بیمارانی نباید بالون معده گذاشت ؟ 
برای چه بیمارانی گذاشتن بالون معده مفید است ؟ 

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
بيماري دیورتیکولوز (Diverticulosis) 
شقاق‌ مقعد یا فیشرآنال Anal Fissure 

بیماری کم کاری تیروئید (هیپو تیروئیدی) - Hypotyroidism
بیماری هموروئید ( بواسیر ) Hemorrhoid 
هپاتیت 
بیماری‌ گریوز/ پركاری‌ تیرویید 
عمل تومور بزرگ روده از طریق کولونوسکوپی
عمل تومور بزرگ معده از طریق آندوسکوپی 
سندرم ژيلبرت 
بيماري کرون 
کوليت اولسروز 
کولیت‌اولسروز و تغذیه 


برچسب‌ها: سیروز کبدی, ادم یا ورم, آسیت, خارش, زردی
+ نوشته شده در  دوشنبه ششم شهریور 1391ساعت 21:14  توسط دکتر مسیب برزکار  | 

توصیه های تغذیه ای در سرطان کبد

 

توصیه های تغذیه ای در سرطان کبد

سرطان کبد

اگر شما با مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات مختلف، متوجه شده اید که به بیماری سرطان کبد مبتلا هستید، از هر سلاحی که بتوانید، برای مبارزه با این بیماری کمک خواهید گرفت.

یکی از این سلاح های درمانی، رژیم غذایی می باشد.

با این که هیچ رژیم غذایی ای به شما قول نمی دهد که کاملا مداوا شوید، اما این برنامه ی تغذیه ای می تواند به شما کمک کند تا شانس تان را برای مبارزه با این بیماری بالا ببرید.

 غذاها و نوشیدنی هایی که برای مبارزه با سرطان کبد باید مصرف نمایید:

7 تا 9 واحد میوه و سبزیجات تازه در روز بخورید:

برنامه ی غذایی روزانه تان را با میوه و سبزیجات تازه پُر کنید، مخصوصاً آن هایی که سرشار از آنتی اکسیدان ها، ویتامین C و ویتامین های گروه B هستند.

برخی مطالعات نشان داده است که افرادی که سبزیجات زرد و نارنجی (مانند کدو مسما، سیب زمینی شیرین و...) و سبزیجات چلیپایی مانند کلم بروکلی را بیشتر مصرف می کنند، شیوع سرطان کبد به طور قابل توجهی در آن ها کمتر از کسانی است که این سبزیجات را به طور منظم مصرف نمی کنند.

شیر

شیر و ماست:

یک مطالعه که توسط دکتر "رناتو تالامینی" در انستیتو ملی تومور انجام شده است نشان داد که هم نوشیدن شیر و هم خوردن ماست، هر دو موجب کاهش احتمال پیشرفت سرطان کبد و افزایش احتمال بهبودی این سرطان شدند.

گوشت سفید:

در مطالعات علمی زیادی نشان داده شده است که مصرف گوشت سفید به جای گوشت قرمز به بدن شما کمک می کند تا با سرطان کبد بجنگید.

چای:

همه ی چای ها دارای آنتی اکسیدان هستند، اما چای سبز به طور مشخص نقش خاصی را در مبارزه با سرطان ایفا می کند.

منابع غذایی فیبر

غذاهای غنی از فیبر:

کابینت های آشپزخانه تان را پر از غلات و فرآورده های غنی از فیبر نمایید. جوی دو سر، حبوبات و لوبیاها از فراورده های غنی از فیبر هستند که می توانید از آن ها برای مبارزه با سرطان کبد استفاده کنید.

آب انار:

این آبمیوه یکی از گزینه های مورد مطالعه در بیشتر طرح های تحقیقاتی پیشگیری از انواع سرطان می باشد. مشخص شده است که آب انار برای پیشگیری از سرطان کبد نیز، بسیار مفید و کارا می باشد.

روغن زیتون:

وقتی که می خواهید از روغن ها استفاده کنید، از روغن زیتون بهره ببرید. با این که قرار است دریافت چربی رژیم غذایی تان را کاهش دهید، اما مصرف مقدار کمی از روغن زیتون برای پیشگیری از پیشرفت سرطان کبد بهترین انتخاب است.

ماهی پخته یا کبابی:

ماهی ها، چربی های سالمی را برای بدن فراهم می کنند که سرطان کبد را بدتر نمی کند. در ضمن ماهی یک منبع خیلی خوب پروتئینی، برای آن هایی است که از بابت سرطان نگران هستند.

 

غذاهایی که باید از خوردن آن ها پرهیز کنید:

چربی ترانس

چربی های اشباع و حیوانی:

تا آن جایی که برای تان امکان دارد از این چربی ها دوری کنید. این دو نوع چربی مشکلات شما را در مبارزه با سرطان بیشتر و اوضاع را بدتر می کنند.

بهترین کار این است که غذاهای سرخ شده را به طور کلی از برنامه ی غذایی تان دور کنید.

گوشت قرمز:

مصرف گوشت قرمز را به یک بار در هفته محدود کنید.

الکل:

با این که هیچ کس در هیچ شرایطی نباید الکل بنوشد، اما باید متذکر شوم که این بیماران با نوشیدن الکل در معرض خطر بیشتری هستند.

 

تغییرات لازم در روش زندگی برای پیشگیری از سرطان کبد:

ورزش کردن و نگهداشتن BMI در محدوده ی طبیعی و سلامت:

احتمال ابتلا به سرطان کبد در افرادی که نمایه ی توده ی بدنی شان در محدوده ی سلامتی است، خیلی کمتر از افرادی است که BMI شان در محدوده اضافه وزن و چاقی است. بنابراین ورزش کنید، حتی اگر در حد یک پیاده روی ساده باشد و کالری دریافتی تان را محدود نمایید.

ویتامین e

مکمل های ویتامین C، ویتامین E و سلنیوم را دریافت نمایید:

مطالعات علمی زیادی وجود دارند که نشان می دهند مصرف این مکمل ها نقش عظیمی را در پیشگیری از پیشرفت سرطان کبد ایفا می کنند.

 

سیگار کشیدن را ترک کنید:

مطالعات نشان داده است که سیگار کشیدن مخصوصاً اگر همراه با نوشیدن الکل باشد، می تواند سرطان کبد را بدتر کند.

منبع: http://www.tebyan.net

مطالب مرتبط:

بیماری ریفلاکس و علل آن 

سندرم روده تحریک پذیر 

سرطان مری 
سرطان روده بزرگ 
سرطان معده 
بالون معده 
التهاب مری (ازوفاژيت) 
گاستریت یا ورم معده 

بیماری سلیاک Celiac Disease 

سیروز کبدی 
بیماری نقرس 
نقش میوه و سبزی در پیشگیری از سرطان 

میکروب هلیکوباکترپیلوری Helicobacter Pylori 

بیماری کبد چرب Fatty Liver 

سرطان‌ کبد 

کیسه‌ صفرا و بیماری های آن 
سنگ کيسه صفرا 

رژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1) 

رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2) 

روش‌های تشخیص سرطان روده 
کی به سرطان گوارش شک کنیم؟ 
پوليپ‌ روده 

دیابت Diabetes بخش اول 

دیابت بخش دوم 

دیابت بخش سوم 

توصیه های بعد از گذاشتن بالون معده 
اقداماتی که بیماران باید قبل از گذاشتن بالون معده انجام دهند
در چه بیمارانی نباید بالون معده گذاشت ؟ 
برای چه بیمارانی گذاشتن بالون معده مفید است ؟ 

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
بيماري دیورتیکولوز (Diverticulosis) 
شقاق‌ مقعد یا فیشرآنال Anal Fissure 

بیماری کم کاری تیروئید (هیپو تیروئیدی) - Hypotyroidism
بیماری هموروئید ( بواسیر ) Hemorrhoid 
هپاتیت 
بیماری‌ گریوز/ پركاری‌ تیرویید 
عمل تومور بزرگ روده از طریق کولونوسکوپی
عمل تومور بزرگ معده از طریق آندوسکوپی 
سندرم ژيلبرت 
بيماري کرون 
کوليت اولسروز 
کولیت‌اولسروز و تغذیه 


برچسب‌ها: تغذیه, سرطان کبد, تغذیه و سرطان کبد, پیشگیری از سرطان کبد, سیگار و سرطان کبد
+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم مرداد 1391ساعت 13:35  توسط دکتر مسیب برزکار  | 

سرطان‌ کبد

 

سرطان‌ کبد عبارت‌ است‌ از یک‌ تومور بدخیم‌ (سرطانی‌) که‌ از بافت‌ کبد منشأ می‌گیرد. در کبد سرطان‌هایی‌ نیز یافت‌ می‌شوند که‌ از نقاط‌ دیگر منشأ گرفته‌ به‌ کبد گسترش‌ یافته‌اند. سرطان‌ کبد معمولاً در ارتباط‌ با یک‌ بیماری‌ زمینه‌ای‌ در کبد مثل‌ سیروز کبد رخ‌ می‌دهد. این‌ سرطان‌ در هر دو جنس‌ به‌ وجود می‌آید، اما در مردان‌ شایع‌تر است‌.

سرطان کبد رشد خارج از کنترل سلول های بدخیم در کبد می باشد.

 سرطان کبد ممکن است به طور اولیه از سلول های غیرطبیعی کبدی یا مجاری صفراوی منشأ گرفته یا از گسترش سرطان عضوی دیگر به کبد ناشی گردد(متاستاز).

شایع ترین این سرطان های گسترش یابنده به کبد عبارتند از سرطان های رکتوم ، کولون ، ریه ، پستان ، پانکراس ، مری و پوست (ملانوم بدخیم ).

 سرطان کبد در همه سنین ممکن است بروز کند ولی در مردان بالای ۶۰ سال شایع تر است .

رایج ترین نوع خوش خیم تومورهای کبدی از رگهای خونی شروع به رشد می نماید. این ضایعه « همانژیوم » نام دارد. اکثر تومورهای همانژیوم هیچ علایمی در کبد به وجود نمی آورند و به همین دلیل نیاز به درمان نیز ندارند. برخی از این تومورها ممکن است خونریزی نمایند که در این صورت برای خارج نمودن آنها نیاز به جراحی می باشد.

« ادنوم های کبدی » نیز نوعی از تومورهای خوش خیم هستند که از سلولهای کبدی ـ صفرایی (نوع اصلی سلول کبد) شروع به رشد می کند و اکثرا هم باعث به وجود آوردن هیچ علامتی نمی شود و نیاز به درمان ندارد. برخی از این تومورها ممکن است باعث ایجاد یک توده و یا درد در ناحیه شکمی (معده ) و یا کم خونی شوند که در این صورت ممکن است برای خارج کردن آن نیاز به جراحی باشد.

اگر شما از قرصهای ضد بارداری استفاده می کنید , شانس بسیار بالایی در ابتلا به یکی از این تومورها دارید. متوقف نمودن مصرف این قرصها می تواند باعث کوچک شدن و یا کاهش تعداد تومورها شود.

نوع دیگر شبه تومورهای خوش خیم , « هیپرپلازی کانونی ندولر می باشد که از چندین نوع از سلولها (سلولهای کبدی , سلولهای مجرای صفرا و بافت پیوندی ) تشکیل می شود. در صورت وجود علایم , این تومور را می توان از طریق جراحی خارج نمود و به این ترتیب بیمار را معالجه نمود. این تومورها در زنان بیشتر از مردان رایج است .

●  علت بروز سرطان کبد چیست؟

اگر چه ما اطلاعاتی درباره برخی از ریسک فاکتورهای سرطان هپاتوسلولار داریم اما روش دقیقی برای نشان دادن این که کدامیک از این عوامل باعث سرطانی شدن سلول های سالم کبد می شوند وجود ندارد. دانشمندان معتقدند که سرطان در دو مرحله پیشرفت می کند. در مرحله اول به DNA سلول ها آسیب وارد می شود .

تقریبا برای هر نوع فرآیند شیمیایی که در بدن انسان صورت می گیرد , حاوی دستورالعملی می باشد.

بعضی از این دستورالعمل ها به رشد متناسب و کامل سلول های بدن کمک می کند. اگر در این دستورالعمل ها تغییری رخ دهد , ممکن است سلول ها بدون کنترل , رشد کرده و یک تومور را تشکیل دهند. خوشبختانه سلول های بدن تخریب شده DNA قادرند تا را مجددا مرمت و بازسازی کنند به گونه ای که بیشتر DNA آسیب های وارد شده به موجب سرطان نمی شود.

برخی از مواد شیمیایی سرطان زا نظیر آفلاتوکسین , به موجود بر روی DNA سلول های کبد نیز آسیب وارد می کنند. مطالعات اخیر نشان می دهد که ماده شیمیایی P 35 آفلاتوکسین به ژن شماره که وظیفه آن جلوگیری از رشد بیش از حد سلول ها می باشد , آسیب وارد می کند. آسیب این ژن DNA رسیدن به می تواند باعث افزایش رشد غیرعادی سلول ها شده و در نهایت به سرطان منجر شود.

همچنین ابتلا سلول های کبد به انواع هپاتیت های DNA ویروسی می تواند به آسیب وارد نماید. این DNA ویروس ها دارای مخصوص خودشان می باشند که دستورالعمل هایی درباره تولید ویروس های بیشتر و چگونگی آلوده سازی سایر سلول ها را با خود حمل می کنند. در برخی از بیماران , ویروس می تواند به DNA این موجود بر DNA تنهایی وارد روی سلول های کبد شود. اما دانشمندان هنوز نمی دانند که DNA دقیقا چطور این ویروسی می تواند منجر به سرطان شود.

اگر چه دانشمندان هنوز در آغاز شناخت این فرایند هستند اما هنوز به اطلاعات بیشتری نیز دارند. آنها امیدوار هستند که با درک کامل تر این فرایند به بسط و گسترش روش های بهتر در پیشگیری و درمان سرطان های کبد کمک نمایند

●   انواع تومورهای سرطانی در کبد :

تومورهای بدخیم :

آنژیوسارکوم یا همانژیوسارکوم :

این سرطانهای نادر رشد خود را از رگهای خونی کبد شروع می کنند. بیشتر افرادی که مبتلا به این نوع سرطانها می شوند , افرادی هستند که بدون استفاده از پوشش و محافظ در معرض استنشاق کلرید وینیل یا دی اکسید توریم قرار می گیرند. کریدوینیل , نوعی ماده شیمیایی است که در ساخت بعضی از انواع پلاستیکها به کار می رود. دی اکسید توریم نیز یک ماده شیمیایی است که در گذشته به عنوان یکی از مراحل آزمایش اشعه ایکس به برخی از بیماران تزریق می شده است .

زمانی که خاصیت سرطان زا بودن این مواد شیمیایی تشخیص داده شد , قدمهایی برای ریشه کن کردن یا کاهش خطر آن برداشته شد. در حال حاضر کارگرانی که بدون استفاده از پوشش و یا محافظ در معرض استنشاق کلرید وینیل قرار دارند , به طور جدی تحت کنترل می باشند. در عین حال فرایند ساخت انواع پلاستیک نیز تغییر شکل یافته است . استفاده از ماده شیمیایی دی اکسید توریم در پزشکی نیز در حدود ۵۰ سال است که متوقف گشته است .

از آنجا که آنژیوسارکوم ها به سرعت رشد کرده و معمولا بیش از حد گسترش پیدا می کنند , با گذشت زمان می توان آنها را یافت و با عمل جراحی خارج نمود. در این جا شیمی درمانی و پرتودرمانی کمک چندانی نمی کند و اکثر بیماران کمتر از شش ماه پس از تشخیص زنده می مانند.

●  غده سرطانی کولانژیوم :

در حدود ۱۳ درصد از سرطانهای اولیه کبد از نوع غده سرطانی (کارسنیوم ) کولانژیوم می باشند. این سرطانها رشد خود را از مجاری صفرا در داخل کبد شروع می کند. اگر شما مبتلا به سنگ صفرا یا التهاب کیسه صفرا , کولیت زخمی مزمن (التهابی که به صورت بلندمدت در روده بزرگ باقی بماند) یا یک بیماری عفونی همراه با کرم انگلی که در بخشهایی از آسیا با نام « کلونورکیس » (کرم پهن کبد) دیده شده , باشید , در خطر بیشتری برای ابتلا به این سرطان هستید.

بیماری که دچار این نوع سرطان می شود , ممکن است در ناحیه شکمی به ویژه در سمت راست آن , احساس درد داشته باشد. غالبا کبد بیمار بزرگ خواهد شد و گاهی اوقات سرطان از نزدیک ناف کبد (فرورفتگی روی کبد که مجاری صفرا در مسیر حرکت خود به سوی کیسه صفرا از آن قسمت خارج می شوند) شروع خواهد شد. که در این صورت ممکن است بیمار دچار یرقان شود و علامت آن تغییر رنگ پوست و چشمها به زرد مایل به سبز می باشد.

اکثر غده های سرطانی کولانژیوم را نمی توان به طور کامل از طریق جراحی خارج نمود و این بدان دلیل است که این غده ها بیش از حد بزرگ هستند و یا در بخشی از کبد قرار گرفته اند که امکان برداشتن آنها به وسیله جراحی نیست . معمولا در این مرحله شیمی درمانی و پرتودرمانی نیز کمک چندانی نمی کند. به همین دلیل بیشتر افرادی که دارای کارسینوم کولانژیوم می باشند , تنها شش ماه بعد از تشخیص زنده می مانند. انجام عمل « بای پس » بر روی مجاری صفرا که به علت سرطان بسته شده اند. موقتا برخی از علایم را برطرف می سازد.

●   تومور هامارتوم کبد :

معمولا کودکان زیر ۴ سال , امکان ابتلا به این نوع نادر از سرطان کبد را دارند. سلولهای هامارتوم شبیه سلولهای دوران جنینی کبد هستند. در حدود ۷۰ درصد از کودکانی که به این بیماری مبتلا شوند , با موفقیت درمان خواهند شد و میزان زندها ماندن آنها زمانیکه بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود , بالای ۹۰ درصد است . همچنین شیمی درمانی , تاثیر مطلوبی در بهبود این کودکان خواهد داشت .

●   کارسینوم هپاتوسلولار :

رایج ترین شکل سرطان کبد در میان بزرگسالان , غده سرطانی سلولهای کبدی یا کارسیوم هپاتوسلولار می باشد. علت نامگذاری این سرطان از آنجا ناشی می شود که نوع اصلی سلولهای کبد یعنی سلولهای کبدی ـ صفرایی منشا اصلی این سرطان می باشند . در حدود ۷۵ درصد از سرطانهای اولیه کبد از این نوع به شمار می روند.

سرطان هپاتوسلولار به شکلهای مختلفی رشد می کند. در مقایسه با سرطانهای اولیه کبد که رشد خود را از کبد آغاز می کنند , تومورهای کبدی ثانویه یا متاستاتیک , تومورهایی هستند که از سایر اعضای بدن نظیر پانکراس , روده بزرگ , معده , سینه , ریه و غیره شروع به رشد کرده بود و به صورت ثانویه به کبد گسترش پیدا می کنند. این تومورها که بعد از فراگیری در محل اصلی خود , نامگذاری می شوند , از این پس به عنوان ثانویه به شمار می روند. به عنوان مثال سرطانی که رشد خود را از بافت سینه آغاز کرده و سپس به کبد گسترش پیدا می کند , سرطان سینه ثانویه نامیده می شود. در آمریکا و اروپا , تومورهای کبدی ثانویه نسبت به سرطانهای اولیه کبد , شایع تر می باشند. درست برعکس این مسئله در بسیاری از نواحی آسیا و آفریقا صادق است .

برخی از تومورهای کبدی به صورت یک تومور مجزا به وجود آمده و رشد می کنند و فقط در صورت عدم توجه به این بیماری به سایر بخشهای کبد گسترش پیدا می کنند.
نوع دیگری از سرطان کبد وجود دارد که از همان ابتدا به شکل شاخکهایی در میان بافت کبد , شروع به رشد و گسترش نموده و منحصر به یک تومور مجزا نمی باشد. بیشتر اوقات این نوع تومور در افرادی که مبتلا به سیروز کبدی بوده اند , مشاهده می شود.

در یکی دیگر از انواع سرطان کبد , سرطان به صورت غده هایی در بخشهای مختلف کبد شکل می گیرند.

گاهی اوقات نیز شکل غده مشخص نیست و سرطان با هیچ یک از انواعی که گفته شد , هماهنگی ندارد.

پزشکان قادرند در زیر میکروسکوپ چندین زیر گروه از سرطان هپاتوسلولار را تشخیص دهند. مهمترین این زیر گروهها « فیبروم لایه ای » نام دارد. بیماران مبتلا به این نوع سرطان در مقایسه با مبتلایان به سایر زیرگروهها از لحاظ سنی جوانتر هستند و اغلب زنان می باشند. این زیرگروه در مقایسه با شکلهای دیگر سرطان هپاتوسلولار , از پیش آگهی بسیار بهتری برخوردار است .

●   سرطان کبد ثانویه :

اکثر اوقات وقتی سرطان در کبد دیده می شود , در حقیقت رشد خود را از آنجا آغاز نکرده , یعنی در کبد شکل نگرفته است . بلکه از سرطانی که در قسمتی دیگر از بدن وجود داشته , به کبد سرایت کرده است . این تومورهای ثانویه کبد , در اعضای دیگر بدن نظیر پانکراس , روده بزرگ , معده , سینه , ریه و… شکل می گیرند و سپس به کبد گسترش پیدا می کنند. این تومورها که بعد از قرارگیری در محل اصلی خود , نامگذاری می شوند , از این پس متاستاتیک یا ثانویه نامیده می شوند.

●   آمار مهم و کلیدی سرطان کبد :

انجمن سرطان ایالات متحده برآورد نموده است که تعداد ۱۶۲۰۰ مورد جدید از سرطان اولیه کبد و سرطان مجرای صفرای درون کبدی شناسایی شده است که از این تعداد ۱۰۷۰۰ نفر را مردان و ۵۵۰۰ را زنان تشکیل داده اند . همچنین در حدود ۱۴۱۰۰ نفر در اثر این بیماری جان خود را از دست داده اند که ۸۹۰۰ تن از این آمار به مردان و مابقی به زنان اختصاص داشته است .

در مقایسه با بسیاری از سرطان های دیگر , تعداد افرادی که مبتلا به سرطان کبد شده و بر اثر این بیماری فوت کرده اند , در حال افزایش است .

این نوع سرطان در کشورهای شرق آسیا , آفریقا و آسیا ده برابر بیشتر از نقاط دیگر جهان شایع است و در بسیاری از کشورها , رایج ترین نوع سرطان محسوب می شود.

از آن جا که علایم سرطان کبد تا هنگامیکه این بیماری پیشرفت نکند , ظاهر نمی شود , فقط می توان تعداد اندکی از این تومورها را در مراحل پیش رس واولیه شناسایی نمود و به وسیله جراحی خارج کرد. در کمتر از ۳۰ درصد بیمارانی که تحت عمل جراحی تحقیقی قرار می گیرند , تومور سرطانی به طور کامل از بدن بیمار خارج می شود. به طور میانگین میزان ادامه حیات برای حدود ۱۰ درصد از بیماران مبتلا به سرطان کبد , تنها ۵ سال می باشد.

این رقم برای بیمارانی که در اثر سایر بیماری ها (نظیر بیماری قلبی ) جان خود را از دست دهند و یا در حال مرگ باشند , صدق نمی کند.

●   علایم شایع

کاهش اشتها و کاهش وزن
وجود توده ای دردناک در طرف راست بالای شکم
درد قسمت فوقانی شکم
تب خفیف ، معمولاً زیر ۳/۳۸ درجه سانتیگراد
زردی چشم ها و پوست (گاهی )
تورم شکم در اثر احتباس مایع (گاهی )
خواب آلودگی

●   علل

نامشخص . این سرطان در جمعیت هایی که میزان بروز هپاتیت ویروسی و سایر بیماری های مزمن کبدی در آنها بالاست شایع تر است .
عوامل افزایش دهنده خطر
بیماری اولیه کبد نظیر سیروز کبد
مصرف استروییدهای آنابولیک
مصرف بیش از از حد الکل
سابقه عفونت هپاتیت ب
مصرف طولانی مدت قرص های ضدبارداری
هموکروماتوز
اختلالات متابولیسمی
سنگ صفراوی ، کیست کلدوک ، کلونورکیازیس (آلودگی با یک کرم کبدی شایع در خاور دور( شرق آسیا)

●   پیشگیری

واکسیناسیون هپاتیت ب و ارائه آموزش در مورد پیشگیری برای جمعیت پرخطر از نظر ابتلا
غربالگری سرطان و تشخیص زودرس در مورد جمعیت پرخطر (با آزمایشی که آلفافیتوپروتئین یا AFP نامیده می شود)

●  عواقب موردانتظار

این سرطان در حال حاضر غیرقابل علاج بوده و در مدت کوتاهی منجر به مرگ می گردد. با این حال درد بیماران با درمان قابل کنترل است . معمولاً برای درمان این بیماری اقدام می شود، اگرچه احتمالاً ناموفق است .
تحقیقات علمی درباره علل و درمان این سرطان ادامه دارد و این امید وجود دارد که درمان هایی مؤثرتر و نهایتاً علاج بخش در آینده ارایه گردند.

●  عوارض احتمالی

احتباس سدیم ، که باعث تجمع مایع در شکم و قسمت های پایینی بدن می گردد که این خود تهدیدکننده حیات است .
نارسایی کلیه
مرگ در اثر اختلال عملکرد کبد
گسترش سرطان به اعضای دیگر

●  درمان اصول کلی

بررسی های تشخیصی گوناگونی برای اثبات تشخیص این بیماری ممکن است استفاده شود که عبارتند از آزمایش های خون ، نمونه برداری کبد، عکس ساده ، سونوگرافی ، سی تی اسکن ، ام آرآی ، آرتریوگرافی ، آنژیوگرافی و آزمون های رادیواکتیو.
در مراقبت این بیماران ، مراقبت های حمایتی طبی جامع و حمایت های روانی هر دو باید مدنظر قرار داشته باشد.
داروهای ضدسرطان و اشعه درمانی اغلب تجویز می شود. این درمان ها ممکن است تا حدودی تسکین بخش باشند ولی علاج بخش نیستند (درمان های تسکینی ).
بسته به نوع و گسترش تومور جراحی جهت برداشت تومور ممکن است توصیه گردد.
پیوند کبد برای بعضی بیماران ممکن است در نظر گرفته شود.

●  داروها

داروهای ضدسرطان که ممکن است سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهد.

●  مسکن ها

آنتی بیوتیک ها در صورت عفونت زمینه ای کبد

●  فعالیت

محدودیتی وجود ندارد. تا حد توان به فعالیت های سابق خود ادامه دهید.
با پیشرفت بیماری ممکن است مراقبت های آسایشگاهی به صورت سرپایی یا بستری توصیه گردد.

●  رژیم غذایی

رژیم پرانرژی و کم پروتئین

در این شرایط به پزشک خود مراجعه نمایید

اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان دارای علایم سرطان کبد، به ویژه کاهش وزن توجیه نشده ، تب خفیف یا وجود توده شکمی ، باشید.
بروز تورم شکم در طی درمان
اگر دچار علایم جدید وغیرقابل توجیه شده اید. داروهای تجویزی ممکن است با عوارض جانبی همراه باشند.


 پیشگیری‌


الکل به‌ هیچ‌ عنوان‌ ننوشید.

واکسیناسیون علیه‌ هپاتیت‌ B ممکن‌ است‌ کمک‌کننده‌ باشد.
انجام‌ منظم‌ آزمایشاتی‌ جهت‌ بررسی‌ وجود این‌ سرطان در افراد در معرض‌ خطر (کسانی‌ که‌ سیروز یا هپاتیت‌ مزمن‌ فعال‌ دارند).


عواقب‌ مورد انتظار


این‌ بیماری‌ در حال‌ حاضر لاعلاج‌ است‌. تنها تعداد کمی‌ از بیماران‌ تا ۵ سال‌ پس‌ از جراحی‌ زنده‌ می‌مانند. اما علایم‌ را می‌توان‌ تخفیف‌ داد یا کنترل‌ نمود و البته‌ تا به‌ حال‌ چندین‌ مورد بوده‌اند که‌ بدون‌ دلیل‌ مشخص‌ بهبود یافته‌اند.

تحقیقات‌ علمی‌ در زمینه‌ علل‌ و درمان‌ این‌ سرطان‌ ادامه‌ دارند، بنابراین‌ امید می‌رود که‌ درمان‌های‌ مؤثرتری‌ ابداع‌ شوند و نهایتاً بتوان‌ این‌ سرطان‌ را معالجه‌ کرد.

●  عوارض‌ احتمالی‌

●    نارسایی‌ کبد

گسترش‌ سرطان‌ به‌ سایر اعضا، خصوصاً ریه‌ها، غدد فوق کلیوی و استخوان‌ها
درمان‌

بررسی‌ تشخیصی‌ عبارتند از آزمایش‌ خون‌ از نظر کار کبد و آنتی ژن هپاتیت ب ، سی تی اسکن کبد، سونوگرافی، عکسبرداری‌ از شکم‌، آنژیوگرافی از رگ‌های‌ کبد (عکسبرداری‌ از رگ‌ها با تزریق‌ ماده‌ حاجب‌ و تاباندن‌ اشعه ایکس ) و نمونه‌برداری‌ از کبد

در صورت‌ امکان‌، جراحی‌ برای‌ برداشتن‌ تومور. تنها ۲۵% از سرطان‌های‌ کبد را می‌توان‌ با موفقیت‌ برداشت‌. پیوند کبد در تعدادی‌ از بیماران‌ موفقیت‌آمیز بوده‌ است‌، اما عود سرطان‌ شایع‌ است‌.

روان‌ درمانی‌ یا مشاوره‌ برای‌ کنار آمدن‌ با این‌ بیماری‌ لاعلاج‌
ممکن‌ است‌ نهایتاً لازم‌ شود بیمار در یک‌ مرکز نگهداری‌ بستری‌ و درمان‌ وی‌ در آنجا ادامه‌ یابد.

●  داروها

برای‌ ناراحتی‌ خفیف‌ می‌توان‌ از داروهایی‌ مثل‌ استامنیوفن استفاده‌ نمود. در صورت‌ نیاز، داروهای‌ ضد درد قوی‌تری‌ تجویز خواهند شد.
داروهای‌ ضد سرطان‌ تاکنون‌ نتایج‌ خوبی‌ نداده‌اند.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
تا حدی‌ که‌ قدرتتان‌ اجازه‌ می‌دهد فعال‌ بمانید.

●  رژیم‌ غذایی‌

رژیم‌ خاصی‌ توصیه‌ نمی‌شود. الکل‌ ننوشید.

درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟

اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌تان‌ علایم‌ سرطان‌ کبد را دارید.
اگر علایم‌ خونریزی‌ ظاهر شوند، خصوصاً خونریزی‌ از دستگاه‌ گوارش‌. این‌ علایم‌ عبارتند از استفراغ‌ خونی‌ یا استفراغی‌ که‌ حاوی‌ ماده‌ سیاه‌ رنگ‌ شبیه‌ دانه‌های‌ قهوه‌ باشد، وجود خون‌ در اجابت‌ مزاج‌، یا اجابت‌ مزاج‌ سیاه‌رنگ‌ و قیری

درمان سرطان پیشرفته از طریق شیمی درمانی یا پرتو درمانی و یا هر دوی آنها صورت می‌گیرد:

●   شیمی درمانی :

در این روش از داروها خاصی برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده می‌شود. گاهی پزشک از درمان سیستمیک نیز استفاده می‌کند، به این معنی که داروها به طور مستقیم به داخل رگ بیمار تزریق می‌شود.معمولاً شیمی درمانی به صورت یک درمان سرپایی در کلینیک‌ها یا مطب پزشکان انجام می‌شود. گاهی نیز ممکن است بیمار در مراحل اولی نیاز به بستری در بیمارستان داشته باشد.

●   پرتو درمانی:

در این روش از پرتوهای پر انرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. این روش یک درمان موضعی است، به این معنی که تنها سلول‌ها را در محل تابش اشعه تحت تأثیر قرار می‌دهد.

●   سرطان عود کننده:

سرطان عود کننده سرطانی است که پس از درمان، علی رغم بهبود اولیه، مجدداً عود می‌کند. در این موارد به نظر می‌رسد سرطان کلاً از بین رفته است، اما به دلیل ناشناخته ماندن بعضی ازسلولهای سرطانی، بیماری مجدداً خود را نشان می‌دهد. بسیاری از این موارد عود بیماری در دوسال اول بعد از درمان خو را نشان می‌‍دهندبیمار ممکن است نیاز به درمان جراحی و یا ترکیبی از روش‌های درمانی مختلف برای از بین بردن این تومور عود کرده داشته باشد.

●   عوارض جانبی درمان سرطان کبد :

به دلیل آن که درمان سرطان می‌تواند به سلولها و بافتهای سالم نیز آسیب برساند،  عوارض جانبی نیز به همراه دارداین عوارض به عوامل مختلفی از جمله نوع و میزان درمان بستگی دارند.عوارض در بیماران مختلف تفاوت داشته و حتی در مورد یک بیمار در جلسات مختلف نیز می‌تواند متفاوت باشد.تیم درمانی این عوارض را برای بیمار شرح داده و نحوه روبرو شدن با آن را برای بیمار توضیح می‌دهند.

●  جراحی سرطان کبد :

پس از جراحی چند روز طول می‌کشد که بیمار به حالت عادی باز گردد. بیماران معمولاً در چند روز اول احساس درد و ناراحتی می‌کنند، هر چند از داروهای مسکن می‌توان بریا کاهش درد استفاده کرد.

●   شیمی درمانی سیستمیک:

عوارض این روش بستگی به نوع و میزان داروی به کار رفته دارد. این عوارض برای هر بیمار نیز متفاوت است. شیمی درمانی سیستمیک بیشتر سلول‌هایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد که رشد و تقسیم سریعی دارند، مانند سلولهای خونی، وقتی که داروهای ضد سرطان بر این سلولها اثر کند، توان بدن برای مقابله با بیماری‌ها  کاهش یافته و نیز ممکن است بیمار به راحتی دچار خون ریزی شود. سلول‌های ریشه مو و جداره دستگاه گوارش نیز از جمله سلول‌هایی هستند که به دنبال شیمی درمانی آسیب می‌بینند و فرد دچار ریزش مو، تهوع، استفراغ و یا اسهال می‌شود. این عوارض معمولاً بعد از اتمام دوره درمان به تدریج از بین می‌روند.

●   پرتو درمانی :

عوارض این روش درمانی به میزان اشعه تابیده شده و ناحیه‌ای که تحت تابش قرار گرفته است بستگی دارد. بیماران در حین این درمان به خصوص در انتهای دوره، احساس خستگی زیادی می‌کنند. استراحت در این دوره بسیار مهم است، اما پزشکان به بیماران سفارش می‌‍کنند که فعالیت‌های خود را به همان روال قبلی ادامه دهند.پرتو درمانی در ناحیه سینه یا شکم، معمولاً تهوع، استفراغ و اسهال را به دنبال خواهد داشت. پرتو درمانی می‌تواند باعث کاهش سلولهای سفید خون که حفاظت از بدن را بر عهده دارند شود که به این ترتیب مقاومت بدن در مقابل بیماری‌ها کاهش می‌یابد.

کنترل درد در سرطان کبد :یکی از عوارض معمول بیمارانی که به سرطان کبد مبتلا هستند درد است

تومور خود به تنهایی به دلیل فشاری که بر روی کبد و سایر ارگان‌ها وارد می‌‍کند، می‌تواند باعث درد شود. کادر پزشکی می‌تواند با استفاده از روش‌های مختلف به بیمار کمک کند:

●   دارو :

از داروها می‌توان برای کاهش درد استفاده کرد. این داروها ممکن است بیماران را دچار خواب آلودگی یا یبوست کنند که در این صورت می‌توان از داروهای مسهل استفاده کرد.

پرتو درمانی:پرتوهایی با انرژی بالا به دلیل آن که می‌توانند حجم تومور را کاهش دهند، درد را نیز کم می‌کنند.

بلوک عصبی:پزشک می‌تواند با تزریق الکل در نواحی خاص، از انتقال حس درد توسط این اعصاب جلوگیری کند. تیم پزشکی می‌تواند روش‌های دیگری را نیز برای کاهش درد پیشنهاد دهد که ماساژ و طب سوزنی از این دسته هستند.بیماران خود نیز می‌توانند با استفاده از تکنیک‌های خاص برای کاهش درد اقدام کنند.

تغذیه در بیماران سرطان کبد :بیمارانی که مبتلا به سرطان کبد هستند، چه به دلیل خستگی و چه به دلیل احساس بیماری، ممکن است اشتهای زیادی برای صرف غذا نداشته باشند. عوارض درمان نیز می‌تواند خوردن غذا را برای بیمار مشکل کند.مزه یا بوی طبیعی غذا ممکن است برای بیمار متفاوت باشد.

با این وجود بیماران باید انرژی کافی دریافت کنند تا دچار کاهش وزن نشده و روند بهبودشان تسریع گردد. غذا خوردن از طرف دیگر باعث می‌شود که بیماران احساس خوبی داشته باشند. برنامه ریزی غذایی نیز بسیار مهم است. درمان سرطان کبد ممکن است تغذیه را برای بیماران مشکل کند و به همین دلیل این بیماران باید به صورت مداوم از نظر وزن و وضعیت سلامت توسط پزشک کنترل شوند.

منبع: http://www.pezeshk.us

مطالب مرتبط:

بیماری ریفلاکس و علل آن 

سندرم روده تحریک پذیر 

سرطان مری 
سرطان روده بزرگ 
سرطان معده 
بالون معده 
التهاب مری (ازوفاژيت) 
گاستریت یا ورم معده 

بیماری سلیاک Celiac Disease 

سیروز کبدی 
بیماری نقرس 
نقش میوه و سبزی در پیشگیری از سرطان 

میکروب هلیکوباکترپیلوری Helicobacter Pylori 

توصیه های تغذیه ای در سرطان کبد 

بیماری کبد چرب Fatty Liver 

کیسه‌ صفرا و بیماری های آن 
سنگ کيسه صفرا 

رژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1) 

رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2) 

روش‌های تشخیص سرطان روده 
کی به سرطان گوارش شک کنیم؟ 
پوليپ‌ روده 

دیابت Diabetes بخش اول 

دیابت بخش دوم 

دیابت بخش سوم 

توصیه های بعد از گذاشتن بالون معده 
اقداماتی که بیماران باید قبل از گذاشتن بالون معده انجام دهند
در چه بیمارانی نباید بالون معده گذاشت ؟ 
برای چه بیمارانی گذاشتن بالون معده مفید است ؟ 

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
بيماري دیورتیکولوز (Diverticulosis) 
شقاق‌ مقعد یا فیشرآنال Anal Fissure 

بیماری کم کاری تیروئید (هیپو تیروئیدی) - Hypotyroidism
بیماری هموروئید ( بواسیر ) Hemorrhoid 
هپاتیت 
بیماری‌ گریوز/ پركاری‌ تیرویید 
عمل تومور بزرگ روده از طریق کولونوسکوپی
عمل تومور بزرگ معده از طریق آندوسکوپی 
سندرم ژيلبرت 
بيماري کرون 
کوليت اولسروز 
کولیت‌اولسروز و تغذیه 



برچسب‌ها: سرطان کبد, علائم سرطان کبد, علت سرطان کبد, انواع سرطان کبد, درمان سرطان کبد
+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم مرداد 1391ساعت 13:28  توسط دکتر مسیب برزکار  | 

هپاتیت


  ویروس هپاتیت A   
  

 از خانواده پیکورنا ویروسها و جنس هپاتویروس است که قبلا تحت عنوان آنتروویروس ۷۲ طبق بندی شده است. اما کنون بنام هپاتیت عفونی نامیده می شود. این ویروس کروی شکل است و تقارن ۲۰ وجهی دارد. بدون پوشش است , RNA  آن مثبت است. توسط دهان و مدفوع انتقال می یابد. دوره کمون آن تقریبا ۱ ماهه است. بیماری مزمن کبدی ایجاد نمی کند و به ندرت کشنده است و هیچ تشانه آنتی ژنی با دیگر ویروسهای کبدی ندارد. انسان و میمون میزبانهای طبیعی این ویروس هستند. نوکلئوکسید آن در برابر اتر و اسید از سایر پیکورنا ویروسها مقاومتر است و بعلت همین مقاومت باید در برخورد با بیماران مبتلا احتیاط کرد. با استفاده از گیرنده های سطح سلولهای کبدی وارد سلول می شود. جزئیات پاتوژنیسیته برای این ویروس مشخص نیست. از طریق دستگاه کوارش فرد را آلوده می کند. احنمالا در سلولهای اوروفارنکس و اپیتلیال روده تکثیر پیدا می کند. اگرچه انترفرون باعث محدوده شدن ویروس می شود اما سیستم ایمنی نیز در صدمه زدن به سلولهای کبدی آلوده به ویروس و حذف آنها از بدن بی تاثیر نیست. به دنبال ضایعات سلولهلی کبدی یرقان ظاهر می شود. این ویروس از طریق صفرا وارد روده و مدفوع می شود و از ۱۰ روز قبل از ظهور علایم و ایجلد آنتی بادی در مدفوع وجود دارد و از طریق مدفوع منتشر می شود.

علایم بالینی آن شامل خستگی , بی اشتهای , ضعف ,  تهوع ,  شکم درد ,  یرقان ,  تیره شدن رنگ ادرار است و این بیماری در افراد بالغ شدید تر از از کودکان است. در کودکان اغلب بدون جلب توجه سپری می شود و در اکثر موارد بهبودی کامل حاصل می شود.

حداکثر شیوع این بیماری بین سنین ۳۰ تا ۱۵ است. در اکثر بیماران مبتلا به هپاتیت  A تیتر Igm  بالا است. لذا مهمترین تست مرولوژی برسی Igm است که به روش رادیوایمنوسی و الیزا قابل اندازه گیری است و همچنین بررسی بیلی روبین هم جهت ارزیابی اختلال کبدی ارزشمند است.

درمان برای این بیماران وجود ندارد و تزریق ایمنوگلوبین برای افراد در تماس با بیمار توصیه می شود که در دوره کمون باعث کاهش علایم بیماری می شود.

روشهای پیشگیری شامل رعایت بهداشت در مراکز عمومی ,  کنترل بهداشتی آب و مواد غذای بخصوص شیر -  شستن دستها بعد از رفتن دستشوی وقبل از صرف غذا ,  ضد عفونی کردن وسایل بیمار بسیار موثر است.

واکسن نمونه کشته شده است که فقط برای مواقع ضروری استفاده می شود. این ویروس براحتی در جامعه منتشر می شود. محتمل ترن راه سرایت راه مدفوعی- دهانی از طریق تماس فردی می باشد. بعضی محصولات رودخانه ای مثل صدفها می توانند منبع آلودگی با ویروس باشند. آلودگی با ویروس هپاتیت A به ندرت از طریق سرنگ و سوزن آلوده یا انتقال خون پیش می آید. همودیالیز هیچ نقشی در انتشار آن میان کارکنان بخش ندارد. شیوع آنتی بادی در افراد دارای سطح اقتصادی و اجتماعی پایین بالاتر است. در کشورهای در حال توسعه و عقب مانده اکثر مبتلایان کودکان هستند در حال که در کشورهای پیشرفته ابتلا در سنین بالاتر است. تقریبا ۴۰ درصد موارد حاد هپاتیت توسط هپاتیت A ایجاد شده است. 

ویروس هپاتیت B          

این ویروس عامل مولد هپاتیت ‌‌‌B است و جزء ویروسهای کبدی DNA دار طبقه بندی می شود. از طریق مایعات بدن, خون, مقاربت جنسی ودر ماههای آخر حاملگی از مادر به جنین منتقل می شود و ابتلا به این بیماری هیچ ارتباطی به سن, فصل و جنس ندارد. دارای دروه کمون متوسط سه ماهه است.

در ۵ تا ۱۰ در صد مبتلایان تبدیل به حالت مزمن می شود و گاهی منجر به سرطان کبد می شود. بافت هدف این بیماری و میزبان آن محدود و فقط در کبد, گاهی پانکراس و کلیه انسان و میمون را نیز آلوده می کند. این ویروس کوچک, دارای پوشش, دارای DNA دو رشته و حلقوی که قسمتی از آن تک رشته ای است ودارای آنزیم      ریورس ترانسکرپیتاز (RTase) است که این آنزیم چسبیده به ژنوم ویروس است و دارای فعالیت ریبونوکلئاز است. این ویروس دارای ۳ نوع آنتی ژن مهم به نامهای آنتی ژن سطحی, آنتی ژن مرکزی و یک آنتی ژن دیگر است. آنتی ژن سطحی که آنتی ژن استرالیا نامیده می شود ( بعلت اینکه اولین بار در سرم یک فرد بومی استرالیل که در ظاهر سالم شناسایی شد ). از نظر شکل ظاهری دارای دو فرم است: ۱- شکل کروی که فراوانترین نوع این خانواده است. ۲- شکل لوله ای یا رشته ای . این آنتی ژن در PH کمتر از ۴ به مدت ۶ ساعت پایدار می ماند; ولی در این PHعفونت زایی هپاتیت B از بین می رود. این ویروس به  علت داشتن غشا در برابر اتر مقاوم است, PH پایین, حرارت متوسط, یخ زدن و اشعه ماورا بنفش پایدار می ماند. DNA ویروس تمایل زیادی برای ادغام شدن با DNA سلول میزبان دارد. نسخه برداری توسطویروس عوامل نسخه بردار سلول میزبان کنترل می شود. این ویروس ۳ روز پس از ورود به سلولهای کبدی شروع به تکثیر می نماید; اما علایم بالینی بعلت نا معلومی حدود ۴۵ روز بعد ظاهر می شود که بستگی به راه ورود مقدار ویروس و وضعیت فرد مبتلا دارد.

علایم بالینی شامل تهوع , استفراغ , بی اشتهایی شدید می باشد که به دنبال آن یرقان ظاهر می شود ( گرچه هپاتیت بدون یرقان نیز شایع است). حدود ۸۵ در صد بیماران کاملا بهبود حاصل پیدا می کند. مرگ و میر بین ۷/۲- ۶/۰ درصد است که بسته به سن و شرایط متغیر است. حدود ۱۰ تا ۵ در صد افراد به هپاتیت مزمن می شوند که این مبتلایان منبع اصلی انتشار ویروس در جامعه هستند.  در اکثر موارد ژنوم ویروس ادغام شده در ژنوم سلولهای سرطانی دیده می شود. درمان اختصاصی برای هپاتیت B وجود ندارد. درمان بیشتر جنبه علامتی و حفاظتی دارد. انترفرون آلفا ممکن است برای هپاتیت مزمن موثر باشد.

این ویروس انتشار جهانی دارد. حاملین ویزوس در جهان حدود ۲۰۰ میلیون نفر هستند که یک میلیون آنها در امریکا زندگی می کنند. افراد در معرض خطر شامل شاغلین, در مراکزبهداشتی و درمانی, کارکنان آزمایشگاهها, کارکنان بانک خون, افراد ساکن در مناطق آندمیک ( چین, آفریقا …………..) نوزادان متولدشده از مادر مبتلا, معتادین تزریقی و افراد دارای هموفیلی و دریافت کنندگان خون و محصولات آن. بیشترین موارد آلودگی به این ویروس در کشورههای عقب مانده است بطوریکه ۵ درصد نوزذان در هنگام متولد شدن و شیردادن مبتلا می شوند. روشهای پیشگیری و کنترل وجود دارند که عبارتند از: ۱- انجام واکسیناسیون ۲- کنترل و جدا کردن  خونهای آلوده ۳- تزریق ایمنوگلوبین به نوزدان که از مادر مبتلا متولد شده و افرادی که با بیماران تماس داشته ۴- عدم مصرف خون کسانی که هرگونه ناراحتی کبدی دارند ۵- استفاده از وسایل مانند دستکش هنگام معاینه بیمار و …….. ۶- حذف سریع وسایل آلوده وضدعفونی وسایل مورد استفاده ۷- اجتناب از رفتارهای اجتماعی پر خطر وخطرساز که انتشار ویروس را تسهیل می کند.   

ویروس هپاتیت C             

ویروسی است دارای پوشش با RNA مثبت که جزء فلاوی ویروس طبقه بندی می شود. دوره کمون بیماری ۴ تا ۳ روز در موارد طولانی ۴ تا ۳ ماه است. معمولا هپاتیت C از لحاظ بالینی خفیف بوده و نیاز به بستری شدن ندارد و اکثر بیمارن بدون علایم بالینی هستند.   به رغم طبیعت ملایم بیماری ۵۰ تا ۳۰ در صد آنها به سمت مزمن شدن پیش می روند. مهمترین راه انتقال بیماری از طریق خون و فرآورده های خونی آلوده است. تزریق وریدی مواد مخدر, پیوند اعضا آلوده, مقاربتهای جنسی و دریافت کنندگان فاکتورهای خونی آلوده نیز از راه های انتقال این ویروس است. اکثر مبتلایان به هپاتیت C معتادین تزریق داخل وریدی  هستند. فعلا واکسنی برای این بیماری وجود ندارد. ایمنی حاصل از عفونت بادوام و پیشگیری  کننده نمی باشد. مصرف انترفرون آلفا تا حدودی در درمان بیماری موثر است. مصرف آنتی بادی ضد ویروس در میمون سبب طولانی شدن دروه کمون می شود.

علایم بالینی در شکل حاد بیماری شبیه هپاتیت A و B است ولی خفیفتر. هپاتیت مزمن پایدار حاصله از ویروس هپاتیت C شایعتر از نوع B می باشد که حدود ۲۰ درصد آن به سیروز و نارسایی کبد منجر می شود. پاسخ ایمنی سلول عامل اصلی در تخریب سلول است. تشخیص آزمایشگاهی عمدتا بر مبنای مرولوژی, به روش الیزا استوار می باشد. آنتی بادی ۳ تا ۷ هفته پس از ابتلا قابل شناسای است, اما آنتی بادی همیشه در خون وجود ندارد و لذا پیشنهاد می شود که بررسی آنتی بادی عمدتا در فاز مزمن صورت گیرد. بهترین راه برای شناسایی وجود ژنوم ویروس درخون است    

ویروس هپاتیت D   

تقریبا ۱۵ میلیون نفر در دنیا آلوده به ویروس هپاتیت D هستند. ویروس هپاتیت D برای همانند سازی خود از ویروس هپاتیت B و امکانات سلول میزبان استفاده می کند. این ویروس ناقص است و از نظر اندازه و ساختمان ژنوم نیاز به کمک برای همانندسازی مانند ویروئیدهای گیاهی است. ژنوم این ویروس فقط یک پروئتین کپسیدی را کد می نماید. ویروس دارای ژنوم RNA منفی, تک رشته ای, حلقوی و کوچک است. ویروس دارای پوشش است و احتمالا دارای ۳ فرم است. همانند هپاتیت B به سلولهای کبد متصل شده و وارد آن می شود. نسخه برداری و همانندسازی ویروس غیر متعارف است. این ویروس مانند هپاتیت B از طریق مایعات بدن انتشار می یابد. هر دو ویروس با یک روش مشترک به سلول میزبان متصل می شوند. یک فرد ممکن است به عفونت توام هپاتیت B و D مبتلا گردد. همانندسازی ویروس همراه با صدمه زدن به سلول میزبان ( سلول کبد ) است. صدمات حاصله از ویروس هپاتیت D به سلول کبد بر خلاف ویروس هپاتیت B منحصر به پاسخ ایمنی سلول میزبان نیست. احتمالا عفونت مزمن هپاتیت D در افراد مبتلا به هپاتیت مزمن B نیز بروز می کند.   هپاتیت D در کودکان و افراد بالغ مبتلا به هپاتیت B ایجاد می شود. ویروس انتشار جهانی داشته و آندمیک جنوب ایتالیا, خاورمیانه, قسمتهایی از آفریقا و آمریکا لاتین می باشد. اساس تشخیص آزمایشگاهی بر مبنای افزایش آنزیمهای کبدی است. بررسی آنتی ژن و ژنوم در خون نیز مفید است. تا کنون درمان اختصاصی برای هپاتیت D پیشنهاد نشده است. اما چون همانند سازی ویروس به وجود هپاتیت B لذا پیشگیری از هپاتیت B در پیشگیری از این ویروس موثر خواهد بود. با واکسیناسیون هپاتیت B , حذف محصولات خونی آلوده, عدم مصرف از مواد مخدر تزریقی و کنترل ناقلین ویروس از انتشار هپاتیت D جلوگیر خواهد کرد.     

هپاتیت حاد ویروسی

 بوسیله یکسری ویروس ایجاد و به نامهای هپاتیت A, هپاتیتB, هپاتیت C و هپاتیت D خوانده می شود. این نوع از هپاتیت یک عفونت شایع ویروسی است که می تواند خطرناک هم باشد, بدن را درگیر کند و منجر به التهاب و از بین رفتن بافت و عملکرد طبیعی کبد شود.

علائم ابتلا به هپاتیت در تمامی انواع آن مشابه است به این صورت که اول علائم عمومی مثل بی اشتهایی ,ضعف, خستگی, تهوع ,استفراغ و درد مبهم در قسمت فوقانی و راست شکم بروز می کند. گاهی در این مرحله تب هم وجود دارد. بعد از این مرحله زردی پیش رونده بروز می کند که ملتحمه (پرده داخلی چشم),مخاط ها و پوست تمام بدن زرد می شود.

هپاتیت نوع A:

 این نوع هپاتیت توسط یک ویروس شدیدا آلوده کننده و مسری ایجاد می شود و از طریق تماس های نزدیک قابل انتقال است. عمده ترین انتقال آن از طریق دهانی- مدفوعی می باشد یعنی در مناطقی که بهداشت رعایت نشده و پس از دستشویی دستها با آب و صابون شسته نمی شود و با همان دست غذا خورده می شود این ویروس به راحتی انتقال می یابد. همچنین در اثر آب, غذاها و شیر آلوده و همچنین در اثر خوردن صدف و گوشت نپخته ماهی انتقال می یابد.

در زمانی که علائم بیماری و زردی بروز کرد فرد فقط باید استراحت کند تا ویروس توسط دفاع سیستم ایمنی بدن مهار شود و به تدریج التهاب کبدی به وضعیت سابق برگردد.نکته قابل ذکر این است که هپاتیت A به هیچ نوع درمان دارویی احتیاج ندارد.

هپاتیت نوع B

 ابتلا به این نوع هپاتیت عوارض بی شماری دارد. از این رو اهمیت شناخت آن بسیار بالاست.

راههای انتقال این ویروس عبارتند از:

 _مادر به جنین : به ویژه اگر مادر در ماه سوم بارداری آلوده شده باشد احتمال انتقال بیماری به جنین بسیار بالا است.

_تماس جنسی 

ـاز راه خون, استفاده از سرنگ مشترک در معتادان تزریقی و یا فرو رفتن سوزن آلوده به ویروس به طور اتفاقی در پوست افراد سالم و استفاده از تیغ های آلوده است.

_ترشحات بدن : از جمله بزاق ,مدفوع, صفرا, اشک و مایع منی به عنوان یکی از منابع انتقال ویروس مطرح هستند .

بعد از آلوده شدن به ویروس هپاتیت B سه مشکل بالینی رخ می دهد. اولا علائم دیده نمی شود. ثانیا مانند هپاتیت A علائم به صورت حاد یعنی ضعف, بی اشتهایی و زردی پیش رونده بروز می کند. ثالثا آنتی ژن ویروس در بدن باقی می ماند و اشکال مزمن بیماری اتفاق می افتد و بعدا با فعالیت مجدد ویروس علائم هپاتیت بروز می کند. گاهی باعث ایجاد سرطان در کبد می شود. گاهی با بروز علائم هپاتیت حاد, زردی آنقدر زیاد می شود که روی عملکرد طبیعی مغز تاثیر گذاشته و باعث علائم خواب آلودگی و عدم هوشیاری می شود و به علت تخریب سلولهای کبدی زمان انعقاد خون به شدت طولانی می شود و خونریزی های مختلف در نواحی متفاوت بدن مثل خونریزی لثه, مخاطها و پوست اتفاق می افتد که وضعیت بیمار بسیار خطرناک و مرگبار می شود.

ویروس هپاتیت B در افراد بدون علامت, که به صورت مزمن و طولانی ویروس را در خون خود حمل می کنند از راههای گفته شده به افراد سالم انتفال می یابد.نکته مهم آن است که درمان خاصی برای این بیماری هنوز کشف نشده است و ابتلا به این نوع از بیماری ویروسی مرگبار است.

هپاتیت C

 راه انتقال این نوع ویروس به وسیله تزریق است. این بیماری غالبا در گیرندگان خون و فراورده های خونی و معتادان تزریقی بروز می کند. البته در کشور ما انتقال این نوع از هپاتیت از طریق فراورده های خونی بسیار کم شده است زیرا کنترل می شوند.

پیشگیری از این نوع از هپاتیت این است که معتادان تزریقی یا اعتیاد خود را ترک کنند و یا از روش دیگری برای استفاده از مواد مخدر استفاده کنند. قانونمندی و عدم تجاوز به حریم خانواده و فعالیتهای جنسی سالم نیز از راههای پیشگیری است.

هپاتیت D

 فقط در بیمارانی که به صورت طولانی ناقل ویروس هپاتیت B هستند بروز می کند. علائم این بیماری مشابه سایر هپاتیت های ویروسی است؛ با این تفاوت که سیر شدیدی دارد و گاهی سبب تخریب کامل کبد و مرگ می شود. از آنجایی که در قرن حاضر ایدز و هپاتیت B دو بیماری لاعلاج هستند باید به آنها توجه بیشتری کرد. زیرا ویروس ایدز در خارج از بدن تنها ۳۰ ثانیه زنده می ماند اما ویروس هپاتیت Bدر خارج از بدن ۲ الی ۳ ساعت زنده است. از این رو احتمال آلودگی به این ویروس بیشتر خواهد بود. اما نکته مهم اینجاست که اگر درمانی برای این دو بیماری نیست اما برای بیماری هپاتیت B واکسنهایی در سه نوبت وجود دارد که انسان را از این بیماری خطرناک مصون می سازد.

کبد و اعمال آن:

 کبد یکی از احشاء داخل شکمی است که در قسمت فوقانی راست شکم و زیر دیافراگم با وزن تقریبی ۲۵۰۰ گرم قرار گرفتته است. اعمال عمده کبد: تولید پروتئین از جمله آلبومین و پروتیئهای انعقادی تولید صفرا ( بطور متوسط روزانه ۱۰۰۰ میلی لیتر ) خنثی کردن سموم و داروها  

هپاتیت چیست؟

 به التهاب و ورم کبد هپاتیت گفته می شود. عوامل مختلفی از جمله ابتلا به ویروس های هپاتیت ( A، B، C ، D، E و … ) ، داروها ، سموم، آنوکسی ، الکل و … باعث هپاتیت می شوند. هپاتیت ویرویسی یکی از عوامل مهم مرگ زودرس انسان می باشد براساس تخمین سازمان بهداشت جهانی ۳۸۵ میلیون ناقل هپاتیت B و ۱۷۰ میلیون ناقل هپاتیت C در جهان وجود دارد و سالانه بیش از یک میلیون مورد مرگ در اثر هپاتیت اتفاق می افتد.  

تاریخچه:

 اولین موارد هپاتیت منتقله از طریق خون و ترشحات بدنبال تلقیح واکسن آبله حاوی لنف انسان در سال ۱۸۳۳ در برمه گزارش شد. در سال ۱۹۶۵ بلومبرگ آنتی ژن مشخص شد که این آلودگی انتشار جهانی دارد و در اواخر سالهای ۱۹۸۰ ویروس هپاتیت C کشف شد.  

اپیدمیولوژی: از نظر شیوع آلودگی به HBV مناطق جهان را به سه دسته تقسیم می کنند:

کم شیوع ( کمتر از ۲%) مانند قسمتهای عمده ای از امریکا، استرالیا و نواحی شمالی اروپا

شیوع متوسط ( ۷ – ۲% ) قسمت عمده آسیا، شمال افریقا و نواحی شرقی امریکای جنوبی

شیوع بالا ( بیش از ۸% ) آفریقا ، سواحل جنوب شرقی آسیا و آلاسکا در نواحی که شیوع بالاست. اغلب موارد آلودگی در زمان تولد اتفاق می افتد ( Vertical ) .

در سایر نواحی جهان اغلب آلودگی پس از بلوغ طی تماس جنسی، تماس با خون و یا سایر ترشحات آلوده اتفاق می افتد.  

افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند عبارتند از:  نوزادان مادران آلوده ، معتادین تزریقی ، افراد با شرکاء جنسی متعدد ، دریافت کنندگان مکرر خون و فرآورده های خونی ، بیماران تحت دیالیز و پرسنل بهداشتی درمانی حدود ۳% از جمعیت جهان به هپاتیت C آلوده اند که از این میان آفریقا با میزان شیوع ۵/۳% بیشترین و اروپا با ۰/۰۳% کمترین میزان شیوع آلودگی را بخود اختصاص داده اند.

آلودگی بیشتر در سنین ۲۰-۳۹ سالگی اتفاق می افتد ولی حداکثر شیوع مربوط به سنین ۳۰-۴۹ سال است . جنس مذکر غالب می باشد و در حال حاضر عمده ترین افراد در معرض خطر شامل معتادین تزریقی، دریافت کنندگان مکرر خون و فراورده های خونی و بیماران دیالیزی می باشند.  

سرایت پذیری و راه های انتقال:

 HBsAg بطور تجربی از بسیاری از مایعات بدن جدا شده ولی ویروس کامل و عفونت زا در تمام ترشحات بدن یافت نمی شود. احتمال انتقال هپاتیت B بشدت تحت تاثیر وضعیت فرد از نظر HbeAg می باشد بطوریکه احتمال ایجاد بیماری هپاتیت بدنبال یک تماس تصادفی شغلی با فرد HBeAg منفی ۱ تا ۶ درصد و در مقابل با فرد HBeAg مثبت ۲۲ تا ۳۱ درصد تخمین زده شده است.

۱- انتقال از مادر به فرزند:  در مورد هپاتیت احتمال انتقال در طی حاملگی و زایمان بالاست بطوریکه در مادران بدون دریافت اقدامات پیشگیری احتمال انتقال حتی به ۹۰% می رسد. تنها ۵ تا ۱۰ درصد موارد انتقال از مادر به جنین در طی ۶ ماهه اول اتفاق افتاده و عمدتاً انتقال در سه ماهه آخر بارداری و زایمان اتفاق می افتد.

احتمال انتقال هپاتیت C از این طریق حدود ۶% ذکر شده است که در مادرانی که HIV و HCV با هم دارند این نسبت به ۱۷% می رسد.

شیردهی موجب افزایش سرایت هپاتیت C نمی شود .در مورد انتقال هپاتیت B از طریق شیردهی بحث بسیار زیاد است و گرچه HBsAg از شیر مادر جدا شده ولی بعلت تماس بسیار نزدیک مادر با نوزاد نمی توان الزاما انتقال آلودگی را به شیر مادر نسبت داد.

 ۲- انتقال از طریق جنسی:  این راه اصلی ترین راه انتقال HBV در کشورهای پیشرفته می باشد. امکان انتقال هپاتیت C از این راه کمتر است و میزان انتقال برای همسران افراد آلوده که ریسک فاکتور دیگری نداشتند ۱/۵% ذکر شده است. میزان انتقال در بین مردانی که همسران HCV-Ab  مثبت داشتند تفاوتی با مردانی که همسران HC-Ab منفی داشته اند ندارد. در حالیکه برعکس در زنانی که همسران آلوده داشته اند این نسبت ۴ برابر حالت عکس بوده است. در بین افرادی که رفتارهای جنسی پر خطر داشته اند این رقم چند برابر سایر افراد جامعه است.

 ۳- تزریق خون و فرآورده های خونی و پیوند اعضا: این راه قبل از سالهای ۱۹۸۹ اصلی ترین راه انتقال هپاتیت C محسوب می شد. خوشبختانه امروزه با برقراری سیاست های سلامت خون شامل غربالگری اهدا کنندگان ، غربالگری خونهای اهدایی و تکنیک های غیر فعال سازی ویروس که بر روی فرآورده های خونی انجام می شود تا حد بسیار بالایی جلوی ایجاد آلودگی از این طریق گرفته شده است ( گر چه بهر حال این احتمال هنوز وجود دارد بخصوص در افرادی که بطور مکرر نیاز به تزریق پیدا می کنند.)

 ۴- انتقال از طریق وسائل تیز ، نافذ و تماسهای زیر پوستی: مهمترین روش انتقال در این گروه ، استفاده معتادین تزریقی از وسایل تزریق بصورت اشتراکی است. سایر فعالیت های توام با انتقال ویروس که در این گروه قرار می‌گیرند عبارتند از خالکوبی ، طب سوزنی ، سوراخ کردن گوش ، ختنه ، تزریق و …

  ۵- انتقال در حین ارائه خدمات تشخیصی و درمانی  NosocomiaL: انتقال ویروس از طریق ابزارهای آلوده در دندانپزشکی ، جراحی، دیالیز، اندوسکوپی و سایر اقدامات تشخیصی و درمانی صورت می گیرد.

احتمال ایجاد Seroconversion  بدنبال حوادث شغلی نظیر فرو رفتن سوزن در مورد هپاتیت B و e آنتی ژن مثبت ۳۷ تا ۶۲ درصد ذکر شده است در حالیکه این رقم در مورد هپاتیت ۸/۱% C است. احتمال انتقال HCV در حین ارائه خدمات بهداشتی درمانی از طریق تماسهای مخاطی بسیار نادر است.

 ۶- سایر راه های انتقال: در مورد ویروس هپاتیت B بعلت مقاومت بالا، ویروس می تواند ۷ تا ۱۰ روز بر روی سطوح باقی بماند و باعث انتقال آلودگی شود لذا وسایل مشترک مثل مسواک ، شیشه شیر بچه ، اسباب بازی، ظروف غذاخوری ، قیچی و غیره می توانند در انتقال نقش داشته باشند. در صد زیای از فرزندان مادران HBsAg مثبت که در طی حاملگی و زایمان آلوده نشده اند بعلت تماس های نزدیک با مادر یا خواهر و برادرهای آلوده طی ماهها یا سالهای اول زندگی ، آلودگی را کسب خواهند نمود ( Horizontal ) .

در مورد هپاتیت C حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد عفونت خود بخود فروکش خواهد کرد ولی در ۸۰% موارد آلودگی بصورت مزمن در بدن باقی خواهد ماند.  

تظاهرات بالینی:

ابتلا به ویروس هپاتیت B و C می تواند منجر به عفونتهای حاد و یا مزمن شود در مورد هپاتیت B تقریبا ۷۰% موارد آلودگی بصورت بدون علامت یا بدون یرقان است و در ۳۰% موارد علائم بالینی مشخصه هپاتیت حاد دیده می شود نحوه تظاهر بیماری با سن آلودگی ارتباط تنگاتنگ دارد بطوریکه آلودگی در دوره نوزادی ۹۰% منجر به عفونت مزمن خواهد شد در حالیکه پس از بلوغ تنها ۱۵ تا ۱۰ درصد موارد دچار عقونت مزمن می شوند و اغلب موارد خود بخود بهبود می یابند. احتمال بروز هپاتیت حاد و یرقان در هپاتیت C حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد می باشد و اغلب موارد آلودگی ( ۸۰% ) منجر به عفونت مزمن می شود.  

هپاتیت حاد:

 هپاتیت حاد ویروسی بیماری است با شروع مشخص علائم شامل زردی، ادرار تیره ، بی اشتهایی ، ضعف و خستگی بیش از اندازه و حساسیت ربع فوقانی شکم، علائم بیولوژیک شامل افزایش اوروبیلینیوژن ادرار  افزایش آنزیمهای کبدی ALT و AST به بیش از ۵/۲ برابر طبیعی است. معمولا یک دوره علائم اولیه سرما خوردگی ، تب ، درد شکم ، تهوع ، استفراغ و گاهی بثورات جلدی و درد و التهاب مفاصل دیده می شود.

در هپاتیت حاد بسته به نوع ویروس معمولا زردی در عرض ۱-۳ ماه بعد از بیماری از بین می رود ولی در برخی از موارد خستگی طولانی حتی بعد از طبیعی شدن آنزیمهای کبدی وجود دارد. افزایش آنزیمها در اواخر دوران نهفتگی آغاز می شود و در اوایل دوره زردی  به حداکثر می رسد. در طی دوره نقاهت سطح آنزیمها پایین می افتد و در عرض ۱-۴ ماه طبیعی می شود در صورتیکه تغییرات آنزیمی بیش ۶ ماه ادامه پیدا کند نشانه پیشرفت به سمت هپاتیت مزمن می باشد. افزایش بیلیروبین مستقیم و غیر مستقیم هر دو وجود دارد و در فرمهای بدون زردی ممکن است بیلیروبین طبیعی باشد.

مهمترین شاخص هپاتیت ویروسی افزایش شدید آمینوترانسفرازهای سرم ( AST و  ALT ) که معمولا به اندازه ۵-۱۰ برابر زمان طبیعی میرسد.  

هپاتیت مزمن:

  اغلب بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن B بدون علامت هستند مگر اینکه به سمت سی روز پیشرفت داشته باشند در اکثر موارد علائم بسیار غیر اختصاصی است ، از جمله خستگی زودرس مشاهده می‌شود. گاهی اوقات تشدید بیماری در عفونت های مزمن خود را بصورت هپاتیت حاد جلوه می‌دهد.

معاینه بالینی اغلب طبیعی است و گاهی علائم بیماری مزمن کبدی ، یرقان ، طحال بزرگ ، تجمع مایع در شکم ، ورم اندامها و اختلال هشیاری در بیماران مبتلا به سیروز کبدی مشاهده می‌شود. پیشرفت به سمت سیروز با علائم کاهش شمارش تمام رده‌های سلولی در آزمایش کامل خون ، کاهش ساخت آلبومین ، طولانی شدن زمان پروتروبین و افزایش بیلیروبین همراه است.

تظاهرات خارج کبدی: در اثر واکنش‌های سیستم ایمنی علائم خارج کبدی در مفاصل ، کلیه ها ، پوست و … اتفاق می‌افتد.  یکی از شایعترین این درگیریها بیماری سرمی بصورت بثورات جلدی و تورم مفصل در مرحله پیش از بروز زردی در هپاتیت حاد است.  

تشخیص سرولوژیک:  آلودگی به ویروس هپاتیت B با ظهور HBsAg مشخص می شود برای تشخیص هپاتیت حاد B وجود علائم بالینی و افزایش ترانس آمینازها بعلاوه وجود Anti HBcIgM لازم است در مرحله Window که HBcAb منفی شده و HbsAb هنوز به سطح قابل اندازه گیری نرسیده است، اندازه گیری Anti HBcIgM کمک کننده می باشد. ظهور HBsAb نشانه ایمنی به ویروس هپاتیت خواهد بود که ممکن است بطور طبیعی یا در اثر تزریق واکسن اتفاق افتاده باشد. در افرادیکه HBsAb به همراه HBcAb وجود دارد تماس با ویروس در گذشته افتاق افتاده و مصونیت طبیعی ایجاد شده است. HBeAg نشانه فعالیت ویروس و آلودگی زایی بالاست ولی در صورت منفی شدن HBeAg هنوز هم احتمال انتقال وجود دارد.

برای تشخیص هپاتیت مزمن B باید HBsAg بمدت ۶ ماه در خون وجود داشته باشد. برای تعیین میزان تکثیر و فعالیت ویروس باید از تستهای HBV DNA و HBeAg استفاده کرد. در کسانیکه HBeAg منفی و آنزیمهای کبدی طبیعی دارند تست اضافی دیگری لازم نیست در غیر این صورت بیمار باید به مراکز تخصصی ارجاع داده شود.

در مورد HCV ارزانترین و در دسترس ترین آزمایش که بطور اولیه برای بیمار انجام می شود سنجش HCV-Ab به روش الیزا است.  یکی از انواع حساس الیزا در حال حاضر ELT-2 می باشد که میزان حساسیت آن در گروه های در معرض خطر نظیر معتادین تزریقی ۹۰ تا ۹۵ درصد است ولی در افراد بدون زمینه لذا تست مثبت الیزا در افراد بدون زمینه باید با Recombinant (RIBA) Immunoblot تکمیل شود. باید دقت داشت که در فاز حاد عفونت HVC سطح آنتی بادیها هنوز به حد قابل اندازه گیری نرسیده لذا ELisa و یا RIBA منفی در این دوره رد کننده عفونت نیست و در افرادی که احتمال قوی آلودگی وجود دارد تست باید تکرار شود.  

مشاوره :

 برای افراد آلوده به ویروس باید مشاوره کامل شامل موارد ذیل انجام گردد:  منشاء احتمالی آلودگی    سیر طبیعی بیماری   علائم احتمالی    

توصیه‌های لازم برای پیشگیری از انتقال به سایرین:   

موارد مربوط به تصحیح عادات زندگی شامل ترک اعتیاد و مصرف الکل

قطع سیگار 

رژیم غذایی سالم

خودداری از اهداء خون و اعضاء

پرهیز از استفاده مشترک وسایل شخصی و تزریقات

عدم مصرف دارو اعم از شیمیایی یا گیاهی بدون نظر پزشک معالج   

آگاهی دادن به افراد ارائه دهنده خدمات پزشکی و دندانپزشکی در مورد آلودگی   

داشتن رفتار جنسی مطمئن    

پاک کردن هر گونه لکه خون خود با محلول خانگی بلیچ و دستمال کاغذی   

ترغیب و آموزش خانواده برای چک آپ و دریافت آموزش‌ها و خدمات پیشگیری مرتبط    

پوشاندن زخم ها و جراحات   

قرار دادن دستمال یا البسه آلوده به خون در کیسه پلاستیک قبل از دور انداختن    

دادن آگاهی در مورد راه‌های عدم انتقال شامل: عطسه ، سرفه ، در آغوش کشیدن ،   آب ، غذا و تماسهای معمول روزانه 

نکته: بیمار نباید از فعالیتها و شرکت در محل‌های اجتماعی شامل کار ، مدرسه ، بازی و … خارج شود یا کنار گذاشته شود.  

سیاست های اجرایی مبارزه با هپاتیت در ایران:

  برقراری نظام مراقبت روتین و پایگاهی  واکسیناسیون کلیه نوزادان و گروه‌های در معرض خطر شامل: دانشجویان گروه پزشکی ، جراحان ، پزشکان ، پرستاران ، ماماها ، دندانپزشکان ، کمک دندانپزشکان ، بیماران تحت دیالیز ، کارشناسان و تکنسین‌های آزمایشگاهی تشخیص طبی ، پرسنل مؤسسات نگهداری کودکان عقب افتاده و خانه سالمندان ، دریافت کنندگان محصولات خونی و خانواده فرد مبتلا  حفظ و پایش سلامت خون  نظارت منظم بر رعایت اصول ایمنی و احتیاطات استاندارد در بخش های بهداشتی درمانی شامل دیالیز ، دندانپزشکی ، تزریقات و … نظارت منظم بر رعایت سایر اصول ایمنی در آرایشگاه‌ها و درمانگاه‌های طب سنتی  آموزش همگانی گروه‌های هدف شامل: افراد آلوده و خانواده فرد ، افراد در معرض خطر و توده مردم  آموزش کلیه نیروهای بهداشتی درمانی در تمام سطوح در مورد مسائل مرتبط شامل:  آموزش کلیه نیروهای بهداشتی درمانی در تمام سطوح در مورد مسائل مرتبط شامل: راه های سرایت ، روش‌های پیشگیری و اصول احتیاطات استاندارد ، چگونگی دفع وسائل تیز و زباله‌های بیمارستانی و عفونی ، روش های ضد عفونی و  نیز تشخیص و اداره کردن بیمار مبتلا به هپاتیت و معرفی به هنگام به متخصص جهت درمان  بررسی کلیه موارد هپاتیت حاد B و C و بازرسی و نظارت بر محل احتمالی اکتساب عفونت  کشف بهنگام موارد همه‌گیری و کنترل منشاء  استراتژی مفیدی که در امر کنترل بیماریهای منتقله از طریق خون شناخته شده ، اجرای برنامه کاهش آسیب Harm Reduction در زندان‌هاست که در حال حاضر این طرح در سازمان زندان‌ها در حال بررسی است. برای ارزیابی میزان تاثیر برنامه ها اجزاء زیر باید پایش شوند:   پوشش واکسن   HBV3در نوزادان  پوشش واکسن HBV3  در گروه‌های در معرض خطر بخصوص پرسنل درمانی    کاهش میزان بروز موارد هپاتیت حاد     انجام مطالعات مقطی دوره‌ای تحت نظر مرکز مدیریت بیماریها و کمیته کشور

 سوالات رایج و مهم در مورد هپاتیت:

 ۱- زردی یا یرقان چیست؟     

مشهورترین نشانه بیماری‌های کبدی در بین مردم زردی است. زردی نشانه بیماری است نه خود بیماری.

 ۲- آیا زردی  که در برخی نوزادان تازه متولد شده دیده می‌شود، یک بیماری کبدی است؟

علت زرد شدن نوزادان بستگی به زمان وقوع دارد. در صورتیکه زرد شدن پس از روز سوم و تا پایان هفته اول تولد باشد، زردی فیزیولوژیک نامیده می‌شود و در صورتیکه زردی پس از هفته اول تولد بروز کند، ممکن است به علت مصرف شیر مادر باشد.در صورتیکه زردی همراه با تشنج، خوب شیر نخوردن باشد، احتمالا ناشی از نقص‌های ژنتیکی آنزیمی است. در هر صورت زردی نوزاد در اغلب موارد منشا کبدی ندارد و واگیردار نیست.

 ۳- هپاتیت چیست؟

 هپاتیت یک بیماری است که کبد را متورم کرده و فعالیت آن را مختل می‌سازد.این بیماری به علت‌های مختلفی از قبیل ویروس‌ها، باکتری‌ها ، داروها، الکل و … ایجاد می‌شود.

 ۴- هپاتیت ویروسی چیست؟

هپاتیت ویروسی ناشی از ویروس‌های مختلفی است که شایعتر از همه هپاتیت ویروسی D,C,B,A وEمی باشد.

 ۵- هپاتیت A چیست؟

هپاتیت A به علت ویروس هپاتیتA ایجاد می‌شود. هپاتیت A بیماری است که از راه مدفوعی _دهانی منتقل می‌شود و اغلب بیماری خودبخود خوب می‌شود و بطرف مزمن شدن نمی‌رود.

 ۶- هپاتیت B  چیست؟

 هپاتیت B به علت ویروس هپاتیت B ایجاد می‌شود. آلودگی به ویروس هپاتیت B به سه حالت متفاوت ممکن است دیده شود که شامل هپاتیت حاد، هپاتیت مزمن و آلودگی بدون علامت است.

 ۷- هپاتیت B حاد به چه صورت تظاهر می‌نماید؟

در این حالت، بیمار پس از یک دوره مقدماتی با نشانه‌هایی مانند تب، سرماخوردگی، تهوع، استفراغ و درد شکم، دچار زردی می‌شود. اولین عضوی که زردی در آن مشاهده می‌شود، سفیدی  چشم‌ها است. هپاتیت  B حاد به طور معمول خودبخود بهبود می‌یابد و پس از ۶ ماه خون از ویروس پاک می‌شود و فقط در ۵ تا ۱۰ درصد بیماران بالغ ممکن است آلودگی مزمن شود.

 ۸- هپاتیت B مزمن به چه صورت تظاهر می‌یابد؟

در صورتیکه درگیری کبد بیش از ۶ ماه طول بکشد، بیماری را مزمن می‌نامند. در این حالت علائم کمتری تظاهر می‌یابد و بیماری فقط از طریق بررسی‌های آزمایشگاهی شناخته می‌شود. این افراد باید تحت نظر پزشک قرار گیرند.

 ۹- آلودگی بدون علامت در هپاتیت B به چه صورت است؟

 در این حالت فرد بدون هیچگونه نشانه بالینی بیماری کبدی ویروس هپاتیت را در خون خود دارد و می‌تواند آنرا به سایرین انتقال دهد. به این افراد ناقل سالم می‌گویند.

 ۱۰- چه اقداماتی برای ناقل سالم مورد احتیاج است؟

فرد ناقل سالم احتیاج به درمان و نمونه برداری ندارد. فقط برای کنترل کار کبد، باید هر شش ماه یکبار توسط پزشک بررسی شود و رعایت دستورات بهداشتی برای عدم انتقال ویروس به سایرین را انجام دهد.لازم است برای اطرافیان فرد واکسیناسیون هپاتیت B انجام گردد.

 ۱۱- راههای انتقال هپاتیت B کدام است؟

 ۱- تولد از مادر آلوده به هپاتیت B  

۲ـ تماس جنسی حفاظت نشده با فرد آلوده

۳- استفاده مشترک از ابزارهای آلوده تیز و برنده مانند سوزن و سرنگ، تیغ و مسواک

۴- تزریق خون و فرآورده‌های خونی آلوده

۵- اقداماتی مانند خالکوبی، حجامت، سوراخ کردن گوش، خدمات پزشکی و دندانپزشکی در مکان‌های نامطمئن و با وسایل آلوده و غیر استریل

 ۱۲- هپاتیت B از چه راههایی انتقال نمی‌یابد؟

 هپاتیت B از طریق دست دادن، در آغوش گرفتن، بوسیدن، نشستن در کنار فرد آلوده و سایر تماس‌های معمول انتقال نمی‌یابد. حضورافراد آلوده در محیط‌های کار و اجتماع بلامانع است.

 ۱۳- آیا ظرف غذای فرد مبتلا به هپاتیت B باید از بقیه جدا شود؟

 خیر-برخلاف هپاتیت A، ویروس هپاتیت B از راه خون و فرآورده‌های خونی و دیگر ترشحات بدن منتقل می‌شود، بنابراین فرد مبتلا به هپاتیت B احتیاجی به ایزوله شدن ندارد و فقط باید از تماس نزدیک با خون و بقیه ترشحات او پرهیز کرد.

 ۱۴- با توجه به اینکه در کشور ما، حدود ۳ میلیون ناقل هپاتیت B وجود دارد، برای جلوگیری از سرایت، آیا لازم است که واکسن هپاتیت به همه مردم تزریق شود؟

 بنابه دلایل علمی واکسیناسیون در همه مردم لازم نیست. تزریق واکسن فقط در نوزادان و گروههای در معرض خطر انجام می‌شود.گروههای در معرض خطر یعنی کسانیکه در معرض یکی از راههای انتقال ویروس قرار دارند.مانند پرسنل پزشکی و پیراپزشکی.

 ۱۵- اگر کسی به هپاتیت B حاد مبتلا شود، آیا بدین معنی است که کبد خود را از دست می‌دهد؟

 خیر- ۹۰ تا ۹۵ درصد افرادی که هپاتیت B حاد می‌گیرند، با واکنش مناسب بدن خود بهبود می‌یابند و ویروس از بین می‌رود.فقط تا ۵ درصد این افراد مبتلا به هپاتیت مزمن می‌شوند. در گروه مزمن هم اغلب افراد فقط ناقل سالم محسوب می‌شوند و درصد کمی (۱۰-۵%) دچار عوارض شدید می‌شوند.

 ۱۶- در ایران شایعترین راه انتقال ویروس هپاتیت B کدام است؟

 در کشور ما شایعترین راه انتقال از مادر آلوده به نوزاد است.

 ۱۷- اگر همسر فردی ناقل هپاتیت B باشد. برای جلوگیری از ابتلا بقیه افراد خانواده باید چه کار کرد؟

 همسر و فرزندان بیمار و کسانیکه با وی در یک منزل زندگی می‌کنند باید واکسینه شوند و وسایلی که موقع استفاده از آنها احتمال ایجاد جراحت می‌رود مثل مسواک، شانه و به خصوص تیغ ریش تراشی، باید برای هر فرد منحصر به فرد باشد.

 ۱۸- به چه کسانی واکسن هپاتیت B تزریق می‌شود؟

 -      کلیه نوزادن متولد شده از سال ۱۳۷۲-      افرادی که به علت بیماری‌های خاص مانند تالاسمی یا هموفیلی نیاز به تزریق مکرر خون یا فرآورده‌های خونی دارند.-      افرادی که دیالیز می‌شوند.-      پرسنل پزشکی (پزشکان، پرستاران و…)-      کسانیکه با فرد ناقل در یک منزل زندگی می‌کنند.

 ۱۹- اگر یکی از دوستان و همکاران ناقل هپاتیت باشد، آیا لازم است که واکسن هپاتیت تزریق گردد؟

 خیر- روابط دوستانه، همکار بودن، داشتن رفت وآمد خانوادگی شانسی برای انتقال هپاتیت B ندارد، بنابراین نیازی به واکسیناسیون نیست.

 ۲۰- هپاتیت C چیست؟

 هپاتیت C به علت ویروس هپاتیت C ایجاد می‌شود. هپاتیت C حاد بر خلاف نوع  Aو B تقریبا بدون علامت است و ممکن است علائم غیر اختصاصی مانند سرماخوردگی و بی اشتهایی ایجاد نماید.

 ۲۱- آیا هپاتیت C حاد مانند A و B ، اغلب خودبخود بهبود می‌یابد؟

 متاسفانه خیر – هپاتیت C حاد (۷۰تا ۸۵%) موارد تبدیل به عارضه‌ای مزمن می‌شود و باعث اختلال کارکرد کبد می‌گردد.

 ۲۲- راههای انتقال هپاتیت C چیست؟

 -         تزریق خون و فرآورده‌های خونی آلوده-         استفاده مشترک از ابزارهای آلوده تیز و برنده مانند سوزن و سرنگ، تیغ اصلاح و مسواک-         تماس جنسی حفاظت نشده با فرد آلوده-         خالکوبی، حجامت، سوراخ کردن گوش، خدمات پزشکی و دندانپزشکی در محل‌های نا مطمئن و با وسایل آلوده-         تولد از مادر آلوده به هپاتیت C

 23- شایعترین راه انتقال هپاتیت C در کشور ما کدام است؟

 درحال حاضر استفاده از سرنگ‌های مشترک بین معتادان تزریقی شایعترین راه انتقال در کشور ماست.

 ۲۴- آیا ممکن است فردی هم هپاتیت C داشته باشد، هم هپاتیت B ؟

با توجه به راههای مشترک انتقال این دو ویروس پاسخ مثبت است. اغلب کسانیکه آلودگی به هر دو ویروس را دارند، معتادان تزریقی هستند.

 ۲۵- واکسن برای جلوگیری از انتقال هپاتیت C وجود دارد؟

 تاکنون واکسنی ساخته نشده که بتواند در برابر ویروس هپاتیت C مصونیت ایجاد کند.

 ۲۶- کدام ویروس هپاتیت از راه جنسی بیشتر منتقل می‌شود؟

 ویروس هپاتیت B بیش از هپاتیت C از راه تماس جنسی منتقل می‌شود. موارد هپاتیت C ناشی از تماس جنسی غالباً در افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند دیده می‌شود.با توجه به شباهت راههای انتقال هپاتیت و ویروس عامل بیماری ایدز، بسیاری از مبتلایان به ویروس ایدز بطور همزمان به ویروس هپاتیت B وC هم آلوده اند، که این امر موجب تشدید علائم و مشکلات بیماران و کوتاه تر شدن عمر آنان می‌شود.

 ۲۷-آیا تاتو‌ها باعث انتقال ویروس می‌شود؟

 بله – انواع خالکوبی و تاتو بویژه اگر در مکان‌های سنتی و آلوده انجام شود، هپاتیت B و C را منتقل می‌کند. در صورت تمایل به انجام تاتو حتما از وسایل یکبار مصرف و مکان‌های مطمئن استفاده شود.

 ۲۸- راههای پیشگیری از ابتلا به هپاتیت B و C کدام است؟

 باتوجه به راههای انتقال هپاتیت B و C راههای پیشگیری عبارتند از:۱-   تزریق سه نوبت واکسن هپاتیت B در افراد در معرض خطر۲-   جلوگیری از تماس با خون یا سایر ترشحات افراد آلوده (عدم استفاده از وسایل آغشته به خون مانند تیغ، خالکوبی، تاتو و …)۳-   ترک اعتیاد، تغییر شیوه‌های مصرف و پرهیز جدی از استفاده اشتراکی از سرنگ‌ها۴-   پرهیز از تماس جنسی مشکوک و حفاظت نشده

 ۲۹- اگر لباس کسی آغشته به خون بیمار مبتلا به هپاتیت Bو یا C شود، چه اقداماتی باید انجام داد؟

 در صورتیکه لباس یا هر شیئی دیگری به خون فرد آلوده آغشته شود، در ابتدا باید خون را با آب سرد در حالی که دستکش به دست است کاملا شسته شود. چون ویروس در خون خشک شده هم تا مدتی باقی می‌ماند، بنابراین باید خون کاملا پاک شود. سپس با دو روش می‌توان وسیله را ضد عفونی کرد:۱-   استفاده از مواد ضد عفونی کننده مانند مایعات سفید کننده و مواد کلر دار برای مدت ۲۰ دقیقه۲-   جوشاندن برای مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه

 ۳۰- آیا برای مبتلایان به هپاتیتC  محدودیتی  از نظر ازدواج وجود دارد؟

 یکی از راههای انتقال هپاتیتC ، انتقال از راه تماس جنسی با فرد آلوده است، ولی شانس این انتقال بسیار پایین می‌باشد، بطوریکه در اغلب موارد هپاتیتC  از همسر به طرف مقابل منتقل نمی‌شود. بنایراین فرد آلوده به هپاتیتC  می‌تواند ازدواج کند.

 ۳۱- آیا وجود یک فرد ناقل در منزل خطرناک است؟

 در صورتیکه دستورات ساده بهداشتی رعایت شده و واکسیناسیون انجام شود، شانسی برای انتقال هپاتیت B بین افراد خانواده باقی نمی‌ماند.

 ۳۲- آیا یک فرد ناقل هپاتیت B می‌تواند ازدواج کند؟

 با انجام واکسیناسیون برای همسر فرد ناقل هیچ خطری از نظر ازدواج وجود ندارد و باردار شدن دختر ناقل هم برای جنین خطرناک نیست، چون با استفاده از روش‌های پیشگیری می‌توان از آلودگی فرزند جلوگیری کرد.

  منبع: http://www.pezeshk.us/?p=2868


مطالب وبلاگ شامل:

بیماری ریفلاکس و علل آن 

التهاب مری (ازوفاژيت) 

سندرم روده تحریک پذیر 

سرطان مری 

سرطان روده بزرگ 

سرطان معده 

گاستریت یا ورم معده 

بیماری سلیاک Celiac Disease 

سیروز کبدی 

بیماری نقرس 

نقش میوه و سبزی در پیشگیری از سرطان 

میکروب هلیکوباکترپیلوری Helicobacter Pylori 

بیماری کبد چرب Fatty Liver 

سرطان‌ کبد 

توصیه های تغذیه ای در سرطان کبد 

کیسه‌ صفرا و بیماری های آن 

سنگ کيسه صفرا 

رژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1) 

رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2) 

روش‌های تشخیص سرطان روده 

کی به سرطان گوارش شک کنیم؟ 

پوليپ‌ روده 

دیابت Diabetes بخش اول 

دیابت بخش دوم 

دیابت بخش سوم 

بالون معده 

توصیه های بعد از گذاشتن بالون معده 

در چه بیمارانی نباید بالون معده گذاشت ؟ 

برای چه بیمارانی گذاشتن بالون معده مفید است ؟ 

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia - بخش دوم

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia - بخش اول

بيماري دیورتیکولوز (Diverticulosis) 

شقاق‌ مقعد یا فیشرآنال Anal Fissure 

بیماری هموروئید ( بواسیر ) Hemorrhoid 

بیماری کم کاری تیروئید (هیپو تیروئیدی) - Hypotyroidism

بیماری‌ گریوز/ پركاری‌ تیرویید 

عمل تومور بزرگ روده از طریق کولونوسکوپی

عمل تومور بزرگ معده از طریق آندوسکوپی 

سندرم ژيلبرت 

بيماري کرون 

کوليت اولسروز 

کولیت‌اولسروز و تغذیه 


برچسب‌ها: هپاتیت A, هپاتیت B, هپاتیت C, زردی, ناقل
+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم دی 1390ساعت 22:29  توسط دکتر مسیب برزکار  | 

بیماری کبد چرب Fatty Liver

 بیماری کبد چرب مقاله اول  
 
کبد
 

افزایش مصرف غذاهای چرب و آماده، و عدم فعالیت مناسب یا گسترش زندگی ماشینی، بیماری‌های مختلفی به همراه آورده است. درگیری کبدی، از جمله مضرات مصرف مواد غذایی نامناسب می ‌باشد. امروزه متاسفانه بیماری کبد چرب که نسبتاً شایع شده است، و با توجه به افزایش چاقی در جوامع مختلف (از جمله ایران) نیز رو به افزایش است.


کبد چرب چیست؟

منظور از کبد چرب، رسوب چربی (عمدتاً از چربی‌های خنثی مثل تری گلیسیرید) در کبد است که در رابطه با مصرف الکل می تواند باشد که به آن "Alcoholic Fatty Liver" می‌ گویند، یا بدون مصرف الکل و یا در حضور میزان بسیار جزیی از الکل (که برای کبد خطر ساز نیست) ایجاد می ‌شود که تحت عنوان کلی "Non Alcoholic Fatty Liver Disease" (بیماری کبد چرب غیر الکلی) گفته می‌ شود.

رسوب چربی در کبد از نظر شکل ذرات چربی و از نظر اهمیت بالینی و فیزیوپاتولوژی به دو نوع "Micro Vesicular" و "Macro Vesicular" تقسیم می‌ شود.

آنچه مورد بحث فعلی است نوع "Macro Vesicular" است، یعنی رسوب ذرات درشت چربی در سلول‌های کبد که به جابجا شدن ارگان‌های داخل سلولی منجر می ‌شود، اما فعالیت‌ آنها را مختل نمی ‌سازد. این عارضه در حال حاضر نسبتاً شایع بوده و روز به روز ارزش بیشتری در بیماران مزمن کبدی (که علت خاصی برای بیماری شان پیدا نمی ‌شود) پیدا می ‌کند.


میزان شیوع بیماری کبد چرب تا چه حد است؟

شیوع کبد چرب در جوامع مختلف گوناگون است. احتمال پیدایش کبد چرب غیرالکلی با وزن بیمار ارتباط مستقیم دارد و با توجه به افزایش چاقی در جوامع مختلف از جمله ایران، شیوع این عارضه نیز رو به افزایش است.


این عارضه در چه افرادی نمود پیدا می ‌کند؟

در کسانی که عوامل خطر پیدایش کبد چرب را دارند، مثل افراد چاق، مبتلایان به دیابت و چربی خون بالا و بی ‌تحرک.

مصرف بعضی داروها نیز می ‌تواند باعث رسوب چربی در کبد گردد. در این زمینه می ‌توان به استروئید، ویتامین A، متوتروکسات، آسپیرین، آمیودارون و استروژن اشاره نمود. همچنین کاهش سریع وزن در کسانی که قبلاً به چاقی مبتلا بوده‌‌‌اند، می‌ تواند این عارضه را در پی داشته باشد.

در کسانی که سوء تغذیه ی پروتئینی دارند یا به سبب چاقی مفرط، جراحی‌های پیوند بای پس(Bypass) روده‌ای انجام داده‌اند نیز کبد چرب دیده می ‌شود. به دنبال تغذیه ی وریدی طولانی مدت نیز این عارضه بروز می ‌کند.

در زمینه ی بعضی بیماری‌های مزمن از جمله: کولیت زخمی نیز کبد چرب گزارش شده است.

در مواردی نیز هیچ علت یا بیماری زمینه ‌‌ای برای کبد چرب پیدا نمی‌ شود. بنابراین در کسی که دارای آنزیم‌های کبدی Alanine aminotransferease (ALT), aspartate aminotransferase (AST) افزایش یافته در آزمایش می ‌باشد و هیچ علتی برای آن پیدا نمی‌ شود، باید به فکر کبد چرب بود.

قابل ذکر است بیماری کبد چرب در هر سنی دیده می ‌شود، اما بیشترین شیوع آن بین 60- 40 سالگی است. همچنین" "Non Alcoholic Steatohepatitis (کبد چرب غیرالکلی همراه با التهاب در نسج کبد) در خانم‌ها شایع‌تر است.


علائم بیماری کبد چرب چیست؟

در بیشتر موارد این عارضه بدون علامت است و پزشک در بررسی آزمایشگاهی یا "سونوگرافی" یا "سی تی اسکن"  متوجه آن می ‌شود.

فرد به ندرت از ضعف و خستگی و احساس سنگینی و فشار در ناحیه ی فوقانی و راست شکم شاکی است، به خصوص این علائم در مواردی که کبد چرب سریع ایجاد شده باشد، بیشتر بروز می ‌کند.

درد شدید غیرقابل تحمل، زردی، تب، لرز در کبد چرب دیده نمی ‌شود و در معاینه ی فیزیکی نیز تنها علامت "حساس بودن لبه ی کبد" در لمس است.

کبد
 

آیا رسوب چربی در کبد، می ‌تواند عوارضی را نیز به دنبال داشته باشد؟

بله، در یکی از انواع بیماری کبد چرب به نام " Non Alcoholic Steatohepatitis" یا "NASH" ، همراه با رسوب چربی در کبد، التهاب نیز دیده می ‌شود. این التهاب با از بین رفتن سلول‌های کبدی و افزایش آنزیم‌های کبدی متعاقب آن همراه است.

در نمونه ‌برداری از کبد این افراد، تهاجم سلول‌های التهابی و درجاتی از رسوب چربی همراه با از بین رفتن سلول‌های کبدی دیده می ‌شود. در صورت ادامه ی این وضعیت، نهایتاً در تعدادی از بیماران عوارض جدی و حتی سیروز می ‌تواند ایجاد شود.

البته بالا نبودن آنزیم‌های کبدی دلیل بر عدم وجود التهاب و نکروز سلول‌های کبدی نیست، یعنی حتی بدون افزایش آنزیم‌های کبدی نیز، بیماری در حضور کبد چرب امکان پیشرفت دارد.

اگر با وجود کبد چرب، سن بیمار بالاتر از 45 سال بوده و دچار چاقی شدید (BMIبیشتر از 30) نیز باشد و در آزمایش‌ آنزیم‌های کبدی وی، یعنی (ALT)* و (AST)** بزرگ تر از 1باشد و فرد به دیابت هم مبتلا باشد، خطر پیدایش فیبروز در کبد افزایش می ‌یابد.

معمولاً التهاب ایجاد شده در رابطه با اثر مخرب دی ‌اکسیداتیو و به دنبال آن پراکسیداسیون چربی هاست. به دنبال این واکنش‌ها، مواد شیمیایی واسطه ‌ای و التهابی از سلول‌های مختلف آزاد می‌ شوند که سبب تشدید عوارض می ‌گردند.

بیشترین تئوری در مورد علت ایجاد کبد چرب، مقاومت به انسولین است که به دنبال آن سایر حوادث از جمله آسیب اکسیداتیو و... ایجاد می ‌شود. در این زمینه آهن موجود در کبد، چربی، کمبود آنتی اکسیدان‌ها و باکتری های روده‌ای به ایجاد آسیب‌های اکسیداتیو کمک می ‌کنند.

تشخیص کبد چرب چگونه است؟

همان‌ طور که قبلاً گفته شد، بیشتر افراد مبتلا به کبد چرب بدون علت هستند، بنابراین در مورد کسانی که مستعد این عارضه هستند باید به این موضوع توجه کرد.

انجام آزمایش های کبدی، سونوگرافی و سی تی اسکن به تشخیص کبد چرب کمک می ‌کنند. اگر چه یافته‌های موجود در این روش همگی غیراختصاصی هستند و امکان دارد در سایر بیماری‌ها نیز دیده شوند.در واقع لازم است موارد دیگری که می ‌تواند با کبد چرب اشتباه شوند، همگی بررسی و رد شوند.

در نهایت نمونه ‌برداری از کبد است که تشخیص کبد چرب و NASH را قطعی می‌ کند. افزایش آنزیم‌های کبدی در حد خفیف تا متوسط است، در سونوگرافی نیز معمولاً افزایش اکوی کبد به طور منتشر همراه با بزرگی کبد دیده می‌ شود که البته این تغییرات ثابت و همیشگی نیستند. در سی تی اسکن بر خلاف سونوگرافی، دانسیته(چگالی) کبد کمتر از حد معمول است.

در نمونه ‌برداری کبد نیز رسوب واکوئل‌های چربی را به همراه یا بدون ترشح سلول‌های التهابی و فیبروز می ‌توان دید.

آیا نمونه ‌برداری از کبد برای تمام مبتلایان به کبد چرب الزامی است؟

خیر، معمولاً نمونه ‌برداری از کبد در کسانی توصیه می ‌شود که علائمی در رابطه با بیماری کبدی مزمن داشته باشند و یا طحال آنها بزرگ شده باشد و یا سلول‌های خونی آنها از جمله پلاکت‌ها، کمتر از حد طبیعی شده باشد.

همچنین وجود بیماری دیابت و یا چاقی قابل توجه در افراد بالاتر از 45 سال(با توجه به اینکه خطر پیشرفت کبد چرب را افزایش می دهند)، بر لزوم نمونه برداری از کبد می افزاید.

در کسانی که عوامل خطر ذکر شده را ندارند، پس از یک دوره ی 12- 6 ماهه (که بیمار عوامل خطرساز را تعدیل کرده یا درمان دارویی شده است)، در صورت عدم بهبود، نمونه برداری توصیه می‌ شود.

درمان کبد چرب چیست؟

متاسفانه درمان قطعی برای NASH وجود ندارد، اگر چه تعدیل عوامل خطرساز از جمله: رفع چاقی، کنترل چربی‌های خون، کنترل قند خون و افزایش فعالیت بدنی می ‌تواند در بهبودی موثر باشد.

در ضمن کاهش وزن در افراد چاق باید به تدریج صورت گیرد، چرا که کاهش وزن سریع، خود می‌ تواند به کبد چرب منتهی شود.

درمان دارویی جهت کاهش چربی رسوب کرده در کبد و کاهش التهاب ایجاد شده به کار می ‌رود،در این رابطه می ‌توان به:

ویتامین E، ویتامین C، Prebucol , Metformin و Betuine و Ursodeoxy Cholic acid اشاره نمود. 

 

                                     بیماری کبد چرب مقاله دوم

      موثرترین راه درمان کبد چرب

 موثرترین راه درمان کبد چرب
 
مجموعه‌ای از عوامل باعث رسوب مزمن چربی در کبد و التهاب و نارسایی مزمن در کبد می‌شوند.
 
 کبد چرب به دو گروه عمده تقسیم می‌شود؛ ‌کبد چرب الکلی که ناشی از مصرف طولانی مدت الکل می‌باشد و جنسیت و نژاد در این مساله دخیل هستند که آسیایی‌ها بیشتر مستعد آسیب ناشی از مصرف الکل و ایجاد کبد چرب الکلی هستند و این بیماری در خانمها بیشتر از آقایان شایع است.
کبد چرب غیر الکلی به عنوان دومین دسته از کبد چرب می باشد. این نوع در جامعه ما شیوع بیشتری دارد. عوامل زیادی که بسیاری از آنها جنبه ژنتیکی دارند در بروز این نوع کبد چرب موثرند. مطالعات نشان داده عوامل زمینه ساز، دیابت و بیماریهای قلبی و برخی بیماریهای متابولیسم با بروز کبد چرب غیر الکلی در رابطه است.»

در بین این عوامل دیابت یک علت مهم و شناخته شده در ایجاد کبد چرب می‌باشد و هر چه طول مدت ابتلا به دیابت طولانی باشد و یا درمان آن ناقص انجام گیرد احتمال ابتلا به کبد چرب در این افراد بیشتر است و در آنها ابتلا به  التهاب ناشی از کبد چرب بیشتر از افراد عادی است.
‌چاقی به تنهایی می‌تواند زمینه ساز کبد چرب باشد و عوامل ژنتیکی در کنار دیگر عوامل در ایجاد کبد چرب غیرالکلی دخیل است. در برخی بیماران افزایش چربی خون، جزء LDL کلسترول در بیماران مبتلا رویت می‌شود که در درمان این افراد کم کردن LDL نقش موثری خواهد داشت. برخی افراد هستند که در آنها بیماریهای زمینه منجر به ابتلای آنها به کبد چرب غیر الکلی می‌شود مثل اختلال در متابولیسم و برخی هپاتیتهای مزمن هم ممکن است همرا با کبد چرب دیده شود مثل هپاتیت Bو C.
 
در عده ای که کبد چرب آنها همراه با التهابات است باعث آسیب مزمن به کبد آنها می‌شود و در برخی بیماران التهابات می تواند پیش رونده بوده و منجر به سیروز کبدی در فرد شود که سیروز کبدی معمولا در افرادی که چاقی مفرط دارند دیده می‌شود و حتی در برخی موارد عامل سیروز کبدی ناشناخته باقی می‌ماند.

یکی از ساده ترین و ارزانترین روش تشخیص کبد چرب روش تصویربرداری می‌باشد که می تواند به تشخیص کبد چرب در بیماران کمک کند و در کنار آن انجام آزمایش‌ها برای آنزیم‌های کبدی در تشخیص التهاب ناشی از کبد چرب به ما کمک می‌کند و در موارد کمتر سی تی اسکن یا سایر روش تصویربرداری هم در تشخیص این بیماری استفاده می‌شود.

برای درمان کبد چرب‌ اگر بیماری زمینه عامل بروز کبد چرب در فرد باشد با درمان آن به درمان کبد چرب کمک می‌کنیم.
رژیم غذایی ، کاهش وزن و ورزش موثرترین راه های درمان کبد چرب ناشی از بیماری زمینه است.
‌عملا شناخته شده‌ترین روش برای درمان کبد چرب، ورزش همراه با کاهش وزن است و حتی دیده شده در بیمارانی که کاهش وزن نداشته‌اند، ورزش نقش مهمی در بهبود کبد چرب داشته است. و در آخر استفاده از داروهای کاهنده قند خون در بیماران دیابتی و استفاده از داروهای کاهنده LDL در بیماران مبتلا به کلسترول از  راه‌های مفید در کنار ورزش و کاهش وزن برای درمان کبد چرب است.
 

دانستنی هایی درباره بیماری کبد چرب + روش های تشخیص و درمان

دانستنی هایی درباره بیماری کبد چرب + روش های تشخیص و درمان
 
در این بیماری تجمع بیش از حد چربی در کبد، گاه باعث اختلال در فعالیت طبیعی بافت کبد می گردد که می تواند سیر پیشرونده پیدا کند و باعث نارسایی کبد و یا سیروز کبدی گردد.
علت بیماریاگرچه علت اصلی بیماری کبد چرب مشخص نیست، ولی به نظر می رسد این بیماری ارتباط نزدیک با برخی بیماری های متابولیک دارد که از آن جمله: چاقی، افزایش کلسترول و تری گلیسرید خون و دیابت را می توان نام برد. در درمان کبد چرب، کنترل این بیماری های زمینه ای بسیار موثر می باشد.

گفته می شود مصرف زیاد کالری باعث خواهد شد کبد نتواند سوخت و ساز طبیعی را انجام دهد و در نتیجه کالری اضافی به صورت چربی در کبد ذخیره شود.
این بیماری اغلب، افراد را در سنین میانسالی مبتلا می کند. اکثر بیماران از افزایش وزن و چاقی به ویژه چاقی شکمی رنج می برند. همچنین می توانند دچار افزایش چربی های خون بوده و یا از مبتلایان به دیابت باشند.
از آنجا که در سال های اخیر شیوع چاقی و بیماری های متابولیک در جوانان افزایش قابل توجهی یافته است، جوانانی که با چاقی و بیماری کبد چرب به پزشک مراجعه می نمایند، کم نیستند. البته باید ذکر کرد بیمارانی هستند که بدون داشتن هیچ کدام از عوامل خطر ذکر شده و بدون هیچ دلیل شناخته شده ای، مبتلا به کبد چرب می گردند.
افزایش چربی در بدن که معمولا با چاقی شکمی همراه است، به همراه افزایش چربی های خون و افزایش فشار خون، همه از علائم مجموعه ای از اختلالات تحت نام "سندرم متابولیک" هستند که این سندرم دقیقا وابسته به مقاومت انسولین می باشد.
عوامل تاثیر گذار در اختلالات کبدیعلاوه بر افزایش چربی در بافت کبد که بر روی فعالیت طبیعی کبد تاثیر می گذارد، عوامل دیگری نیز بر عملکرد طبیعی سلول های کبدی تاثیرگذارند، از آن جمله:

- مقاومت به انسولین:
ـ بدین معنا که بدن نمی تواند قند را به طور طبیعی مورد استفاده قرار دهد. به طور طبیعی لوزالمعده پس از خوردن مواد قندی، با ترشح هورمون انسولین سعی می نماید که قند اضافی موجود در خون را به سلول های عضلانی و کبد وارد نماید. 

ـ در وضعیت مقاومت به انسولین، حساسیت گیرنده های سلولی انسولین کاهش می یابد، در نتیجه بدن برای ثابت نگه داشتن سطح قند خون نیاز به ترشح انسولین بیشتری خواهد داشت. در صورت ادامه ی این روند، در نهایت میزان قند خون افزایش یافته و فرد مبتلا به دیابت می گردد.

- تغییر در روند تولید چربی در بافت کبد و نحوه عملکرد کبد در برابر چربی هایی که از روده به کبد منتقل می شوند.
- عمل های جراحی که مسیر معده ، یا روده و یا هر دو را کوچک می نمایند، از قبیل عمل جراحی بای پس روده.

- استفاده طولانی مدت از لوله های روده ای برای تغذیه که معمولا پس از عمل جراحی استفاده می شوند.

- استفاده از برخی داروها از قبیل:
آمیودارون (داروی قلبی)، کورتون، استروژن های صنعتی و بعضی از داروهای کنترل سرطان.
علائم و شیوع بیماریاز آنجا که این بیماری سیر پیش رونده دارد می تواند در مراحل اولیه بدون علامت باشد تا زمانی که تاثیرات منفی بر عملکرد کبد ایجاد نماید. در آن زمان علائمی از قبیل احساس ضعف، خستگی و کاهش وزن بروز می کنند.از آنجا که سیر این بیماری مزمن است، شاید سال ها طول بکشد تا منجر به ایجاد سیروز کبدی (جایگزینی سلول های کبدی با سلول های فیبروز) و در نهایت نارسایی کبد گردد.

در نقطه مقابل، در موارد نادری به دلیل ناشناخته، سیر بیماری متوقف و یا حتی به حالت طبیعی باز می گردد، بدون آنکه درمان مشخصی انجام گرفته باشد.

بین 10 تا 30 درصد بزرگسالان در کشورهای پیشرفته مبتلا به این بیماری هستند که معمولا شامل افراد چاق در سنین میانسالی است.

با توجه به شیوه زندگی اعم از نوع تغذیه و فعالیت بدنی، شیوع این بیماری در کشورهای در حال توسعه به ویژه در جامعه شهری افزایش چشمگیری داشته است.

شیوع بیماری کبد چرب با افزایش سن، سیر صعودی می یابد. شیوع این بیماری در آقایان دو برابر خانم ها می باشد که با افزایش سن، میزان شیوع در خانم ها به آقایان نزدیک می شود، به ویژه پس از یائسگی، شیوع بیماری کبد چرب در خانم ها سیر فزاینده ای دارد.
تشخیص و درمان کبد چربمانند هر بیماری دیگر، معمولا با گرفتن شرح حال از بیمار و معاینه وی شروع می گردد.

اگرچه در خیلی از موارد، علائم قابل توجهی در این بیماری وجود ندارد و با مشاهده ی بالا بودن آنزیم های کبدی و نیز تصاویر سونوگرافی، سیتی اسکن و MRI تشخیص این بیماری معین می گردد.

از بیوپسی کبد برای تشخیص میزان صدمه به بافت کبدی در بعضی از موارد استفاده می گردد.
درماناگرچه درمان اختصاصی برای کبد چرب وجود ندارد، ولی شما با کنترل بیماری های زمینه ای از قبیل کاهش وزن، چربی های خون، دیابت و یا قطع نمودن داروهای مسبب (قطعا با نظر پزشک معالج نه به طورخودسرانه) می توانید از پیشرفت این بیماری جلوگیری نمایید و در خیلی از موارد سیر معکوس را طی نمایید که منجر به درمان این بیماری گردد.

از مصرف الکل که عملکرد طبیعی کبد را دچار اختلال می نماید، جدا باید پرهیز نمایید.
نکات درمانی کلیدیشما می توانید زیر نظر متخصصین تغذیه و گوارش، سیر بیماری کبد چرب را محدود و کنترل نمایید. برای کنترل کبد چرب توجه به نکات ذیل اهمیت کلیدی دارد:

* کم کردن وزن:
از آنجا که اکثر بیماران مبتلا به کبد چرب غیر الکلی چاق هستند، کاهش وزن در کنترل این بیماری نقش مهمی دارد. برای کاهش وزن، انتخاب رژیم غذایی نیز باید به درستی صورت پذیرد، زیرا کاهش وزن سریع با رژیم های برق آسا خود می تواند سیر بیماری را بدتر نماید.

خیلی از بیماران چاق که به تازگی متوجه کبد چرب خود شده اند، به دلیل ترس از عوارض این بیماری، به رژیم های غذایی سخت روی می آورند که این بیماری را ریشه کن نمایند، ولی علاوه بر ابتلا به عوارض این نوع رژیم ها، گاه سیر کبد چرب را نیز بدتر می نمایند.

 لذا انتخاب منطقی رژیم غذایی کاهش وزن زیر نظر متخصص تغذیه و با کاهش وزن نیم تا یک کیلوگرم در هفته توصیه می گردد. اگر شما از افزایش وزن زیادی رنج می برید، جالب است بدانید که با کاهش وزن مختصر در حدود 10 درصد از وزن اولیه نیز در خیلی از موارد سیر بیماری را می توانید کنترل نمایید.

* انتخاب رژیم غذایی سالم :
رژیم غذایی کم کربوهیدرات که حاوی میزان قابل توجهی سبزی و میوه و مواد غذایی پرفیبر باشد، معمولا بهترین انتخاب برای افراد مبتلا به کبد چرب است. کاهش چربی مصرفی، به ویژه چربی های اشباع شده و جایگزینی آنها با چربی های غیر اشباع که در روغن زیتون و ماهی وجود دارند، توصیه می گردد. استفاده از نان و غلات سبوس دار باید جدی گرفته شود. در نهایت تعیین مقدار مورد نیاز درشت مغذی ها اعم از پروتئین، چربی و کربوهیدرات بر اساس شرایط افراد باید تنظیم گردد.
* انجام ورزش و فعالیت بدنی منظم:
چاقی به ویژه چاقی شکمی نقش مهمی در افزایش خطر ابتلا به کبد چرب دارد. بر همین اساس، داشتن پیاده روی منظم به میزان حداقل 30 تا 60 دقیقه در روز توصیه می شود. اگر شما وقت رفتن به باشگاه ورزشی را ندارید، پیاده روی در مسیر کار یا پارک را می توانید جایگزین نمایید.
* کنترل بیماری های زمینه ای متابولیک: کنترل دیابت و چربی های خون در بیماران مبتلا به کبد چرب ، نقش کمک کننده ای در بهبود این بیماری دارد. همانطور که می دانید از اصول مهم کنترل بیماری های متابولیک، رعایت رژیم غذایی و ورزش منظم می باشد.

* محافظت کبد از عوامل خطر:
از عواملی که بر روی فعالیت طبیعی کبد اثر سوء دارند، باید پرهیز نمایید. از مهم ترین این عوامل، مصرف الکل و نیز بعضی داروها می باشد. لذا در هنگام مراجعه به پزشک، به او بگویید که مبتلا به کبد چرب می باشید که در تجویز دارو به آن توجه نماید.
پیشگیریبرای جلوگیری از بروز بیماری کبد چرب، سه نکته اساسی ذیل را فراموش نکنید:

* رژیم غذایی سالم:
شما باید رژیم غذایی سالمی را با مصرف بالای میوه، سبزی، غلات سبوس دار و چربی های مفید برای خود انتخاب کنید.
* جلوگیری از افزایش وزن به ویژه چاقی شکمی: داشتن رژیم غذایی سالم به همراه فعالیت بدنی، به حفظ وزن سالم کمک می نماید. در صورت چاق بودن، از همین امروز برای کاهش وزن خود اقدام نمایید.

* هنگام استفاده از داروها کاملا مراقب باشید و از مصرف الکل جدا پرهیز نمایید.
 
 
 مطالب مرتبط:

بیماری ریفلاکس و علل آن 

سندرم روده تحریک پذیر 

سرطان مری 
سرطان روده بزرگ 
سرطان معده 
بالون معده 
التهاب مری (ازوفاژيت) 
گاستریت یا ورم معده 

بیماری سلیاک Celiac Disease 

سیروز کبدی 
بیماری نقرس 
نقش میوه و سبزی در پیشگیری از سرطان 

میکروب هلیکوباکترپیلوری Helicobacter Pylori 

توصیه های تغذیه ای در سرطان کبد 

سرطان‌ کبد 

کیسه‌ صفرا و بیماری های آن 
سنگ کيسه صفرا 

رژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1) 

رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2) 

روش‌های تشخیص سرطان روده 
کی به سرطان گوارش شک کنیم؟ 
پوليپ‌ روده 

دیابت Diabetes بخش اول 

دیابت بخش دوم 

دیابت بخش سوم 

توصیه های بعد از گذاشتن بالون معده 
اقداماتی که بیماران باید قبل از گذاشتن بالون معده انجام دهند
در چه بیمارانی نباید بالون معده گذاشت ؟ 
برای چه بیمارانی گذاشتن بالون معده مفید است ؟ 

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia 
بيماري دیورتیکولوز (Diverticulosis) 
شقاق‌ مقعد یا فیشرآنال Anal Fissure 

بیماری کم کاری تیروئید (هیپو تیروئیدی) - Hypotyroidism
بیماری هموروئید ( بواسیر ) Hemorrhoid 
هپاتیت 
بیماری‌ گریوز/ پركاری‌ تیرویید 
عمل تومور بزرگ روده از طریق کولونوسکوپی
عمل تومور بزرگ معده از طریق آندوسکوپی 
سندرم ژيلبرت 
بيماري کرون 
کوليت اولسروز 
کولیت‌اولسروز و تغذیه 

 

برچسب‌ها: اختلالات کبدی, دیابت, الکل, چاقی, ورزش
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم آذر 1390ساعت 23:7  توسط دکتر مسیب برزکار  | 

سندرم ژيلبرت

سندرم ژيلبرت چیست؟
سندرم ژيلبرت اختلالي شايع بوده كه حدود ۷٪ جمعيت را مبتلا ميسازد . و تمايل چشمگيري به جنس مذكر دارد. كه به صورت افزايش بيلي روبين (غيركنژوگه ) خفيف ظاهر میشود و بصورت زردي (بويژه در چشم ها )خود را نشان مي دهد. علت ان جهش در ژن ناحيه پروموتر یو . دی . پی گلوكورونيل ترانسفراز است. "بیلی‌روبین" ماده‌ای است كه از شكسته شدن گلبول‌های قرمز تولید می‌شود . اين سندرم كاملا خوش خيم است و انزيمهاي كبدي طبيعي هستند. بیماری ژیلبرت بصورت اتوزوم غالب منتقل میشود.
 
علت سندرم ژيلبرت چیست؟ 
بیلی روبین یکی از پیگمانت های صفراوی است که از تجزیه هموگلوبین حاصل میشود. گلبولهای قرمز پس از طی عمر خود در طحال توسط ماکروفاژهای طحالی تخریب میشوند. هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز پس از تخریب اریتروسیتها آزاد شده و تجزیه به یک هم و اسید آمینه میشود. حلقه هم نیز تجزیه شده و تبدیل به یک مولکول بیلی وردین و یک مولکول CO میشود. بیلی وردین تجزیه شده نیز توسط آنزیم بیلی وردین ردوکتاز  تبدیل به بیلی روبین میشود. این بیلیروبین بیلی روبین غیر کنژوگه بوده که در آب نامحلول میباشد. بیلی روبین غیر کنژوگه در خون به آلبومین که اصلی ترین ناقل در خون میباشد متصل شده و توسط آن به سمت کبد انتقال میابد. قبل از ورود به کبد بیلی روبین از آلبومین جدا شده و وارد سلولهای کبدی میگردد. در داخل سلولهای کبدی نیز به 2 پروتئین  Y , Z متصل شده و در داخل سلولهای کبدی انتقال میابد تا در نهایت از این 2 پروتئین نیز جدا شده و توسط آنزیم مسئول گلوکورونیداسیون با 2 مولکول اسید گلوکورونیک پیوند برقرار کرده و تبدیل به بیلی روبین کنژوگه میشود. بیلی روبین کنژوگه محلول در آب بوده و در حالت سلامت به مقدار بسیار ناچیز( حدود 2/0 ) در خون وجود دارد. بیلی روبین بعد از کنژوگاسیون وارد صفرا شده و از آنجا وارد روده کوچک میشود. قسمتی از بیلیروبین کنژوگه تحت اثرز آنزیم گلوکورونیداز به حالت غیر کنژوگه و در نهایت تحت اثر تغییرات بیشتر به اوروبیلینوژن تبدیل میشود. قسمتی از آن  بازجذب شده و به صورت اوروبیلین از طریق ادرار دفع میشود و قسمتی از اوروبیلینوژن نیز وارد روده بزرگ شده و به استرکوبیلینوژن تبدیل میشود و در نهایت به صورت استرکوبیلین از طریق مدفوع دفع میشود و باعث ایجاد رنگ قهوه ای در مدفوع میشود. بیلی روبین در حالت سلامت در ادرار به میزان بسیار کم وجود دارد و باعث ایجاد رنگ زرد ادرار میشود.
در سندرم ژیلبرت معمولا فعالیت آنزیم گلوکورونیداسیون به میزان کمی از حالت طبیعی کمتر میباشد  و در نتیجه میزان بیلی روبین غیر کنژوگه افزایش میابد که البته در این بیماران میزان بیلیروبین توتال از 5/3-3 تجاوز نکرده  که قسمت عمده آن نیز بیلی روبین غیر کنژوگه میباشد و بیلی روبین کنژوگه به دلیل سلامت کبد در محدوده نرمال قرار دارد. همچنین گفته میشود که در این گروه از بیماران بیلی روبین غیرکنژوگه به دنبال شرایطی مانند استرس، عفونتها، و کاهش کالری مصرفی افزایش میابد. این بیماری بیماری خطرناک و مشکل سازی نبوده و معمولا به صورت تصادفی تشخیص داده میشود . و اصولا اتلاق بیماری به آن مورد بحث است .
 
تشخیص سندرم ژيلبرت
 این سندرم با معاینه كبد و طحال و انجام برخی آزمایش‌های خونی قابل تشخیص است ، سونوگرافی كبد و طحال نيز از ديگر روشهاي تشخيصي است . همچنين تست ريفامپين به عنوان يك تست تشخيصي مورد استفاده قرار مي گيرد به نحوي كه باعث افزايش ميزان بيلي روبين سرم بيماران مي شود ، تاثير ريفامپين در افزايش ميزان بيلي روبين سرم بيماران مبتلا به ژيلبرت در مقايسه با افراد سالم مورد بررسي قرار مي گيرد .
اگر چه ريفامپين مي تواند معيار مناسبي براي تشخيص سندرم ژيلبرت (با حساسيت بالا) باشد . اما افزايش بيلي روبين به بالاتر از حد طبيعي بعد از تجويز ريفامپين يك نقص محسوب ميشود .
 
درمان سندرم ژيلبرت
 سندرم ژیلبرت یک اختلال خوش خیم ارثی است . اما بسياري از مبتلایان این سندرم ، نسبت به علائم ظاهري آن شكايت دارند مانند زردي در چشمها و پوست ( بعلت افزایش بیلی روبین غیر کنژوگه در خون ) از آنرو  مي توان با رعايت برخي نكات موجب تخفيف در بروز آن شد :
اجتناب از گرسنگي و تشنگي ، خستگي مفرط ( مانند ورزشهای سنگین و طولانی مدت ) ـ جلوگیری از فشارهاي عصبي ،  اضطراب و افسردگی ـ پرهيز از مصرف دخانيات ، الكل و مواد مخدر  ـ  همچنین داشتن خواب كامل شبانه از اين جمله میباشند .
رژيم غذايي سرشار از پروتئين و كم چرب ، مصرف مایعات و انواع ويتامين ها بصورت طبيعي در  بهبود افراد مبتلا به GS موثر ميباشد . از انواع مواد غذايي موثر در درمان سندرم ژيلبرت ميتوان از كلم ، گل کلم ، كلم بروكلي ، هويج ، چغندر ، آوﮐﺎدو ، آسپاراگوس ، بلوبري ، آلو ، زرشك ، ذغال اخته ، چاي گل قاصدك ، ژله رویال یا شاه انگبین ، روغن ماهي و گردو نام برد . 
 
داروها :
فنوباربیتال سبب کاهش بیلی روبین می شود ، فنوباربیتال فعال کننده آنزیم UDPGT است که در نتیجه عمل آن بیلی روبین بیشتری کونژوگه می گردد و افزایش دفع بیلی روبین از راه ادرار را سبب می شود .
کلوفیبرات : در تحقيقاتي كه توسط دكتر Kutzk و همكارانش صورت گرفت نشان داد ﮐﻠﻮﻓﯿﺒﺮات در كاهش زردي در مبتلايان به سندرم ژيلبرت بسيار موثر است . كلوفيبرات با مكانيسم القاء آنزيم هاي كبدي باعث افزايش كنژوگاسيون بيلي روبين و ترشح آن مي شود و نيز القاء كننده پروتئين ناقل Z مي باشد  كلوفيبرات در القاء كونژوگاسيون سه برابر مؤثر تر از فنوباربيتال است .
گليسين ، اسيد گلوتاميک ، سيستئين ، متيونين : در پژوهش های جديد دیده شده استفاده از اسيد آمينه هاي گليسين ، اسيد گلوتاميک ، سيستئين كه از اجزاء سازنده گلوتاتیون ميباشند و همچنين ﻣﺘﯿﻮﻧﯿﻦ ، مسير (pathway II) توليد آنزيم گلوكورونيل ترانسفراز را فعال مي سازد و در نتيجه توليد اين آنزيم ، بيلي روبين كاهش مي يابد .
اسيد آمينه تورین نيز نقش مهمي را در بهبود عملكرد كبد در دفع سموم ايفا ميكند .
اسید فولیك نیز در بهبود برخی از مبتلایان موثر بوده است . کمبود اسید فولیک یکی از عوامل افزایش دهنده تولید بيلي روبين درروند خونسازي غير مؤثر میباشد .
 
نکته : مصرف این داروها بدون مشورت با پزشک توصيه نميشود .
 
سندرم ژيلبرت و طول عمر
 این سندرم یك اختلال خوش خیم ارثی است . و رابطه اي با كاهش طول عمر ندارد و افراد مبتلا همانند افراد ديگر ميتوانند زندگي طبيعي (ازدواج ، تولد فرزند ) داشته و جاي هيچ نگراني وجود ندارد.
 
انتقال سندرم ژیلبرت به فرزندان
 سندرم ژیلبرت بصورت اتوزوم مغلوب منتقل میشود. یعنی اگر یکی از والدین دارای اون بیماری باشه احتمال انتقال ژن منفرد آن به هر کدام از فرزندان و بروز اثرات آن۲۵  درصد است. ممکن است همه بیمارانی که دارای ژن معیوب می باشند علامت دار نباشند.

منبع: http://doctorkamran.blogfa.com/


مطالب وبلاگ شامل:

بیماری ریفلاکس و علل آن 

التهاب مری (ازوفاژيت) 

سندرم روده تحریک پذیر 

سرطان مری 

سرطان روده بزرگ 

سرطان معده 

گاستریت یا ورم معده 

بیماری سلیاک Celiac Disease 

سیروز کبدی 

بیماری نقرس 

نقش میوه و سبزی در پیشگیری از سرطان 

میکروب هلیکوباکترپیلوری Helicobacter Pylori 

بیماری کبد چرب Fatty Liver 

سرطان‌ کبد 

توصیه های تغذیه ای در سرطان کبد 

کیسه‌ صفرا و بیماری های آن 

سنگ کيسه صفرا 

رژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1) 

رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2) 

روش‌های تشخیص سرطان روده 

کی به سرطان گوارش شک کنیم؟ 

پوليپ‌ روده 

دیابت Diabetes بخش اول 

دیابت بخش دوم 

دیابت بخش سوم 

بالون معده 

توصیه های بعد از گذاشتن بالون معده 

در چه بیمارانی نباید بالون معده گذاشت ؟ 

برای چه بیمارانی گذاشتن بالون معده مفید است ؟ 

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia - بخش دوم

چربی خون بالا ( هیپرلیپیدمی ) Hyperlipidemia - بخش اول

بيماري دیورتیکولوز (Diverticulosis) 

شقاق‌ مقعد یا فیشرآنال Anal Fissure 

بیماری هموروئید ( بواسیر ) Hemorrhoid 

بیماری کم کاری تیروئید (هیپو تیروئیدی) - Hypotyroidism

بیماری‌ گریوز/ پركاری‌ تیرویید 

هپاتیت 

عمل تومور بزرگ معده از طریق آندوسکوپی 

عمل تومور بزرگ روده از طریق کولونوسکوپی

بيماري کرون 

کوليت اولسروز 

کولیت‌اولسروز و تغذیه 


برچسب‌ها: سندرم ژیلبرت چیست, اختلالات کبدی, علل سندرم ژیلبرت, تشخیص سندرم ژیلبرت, درمان سندرم ژیلبرت
+ نوشته شده در  پنجشنبه سوم آذر 1390ساعت 20:37  توسط دکتر مسیب برزکار  |